Bus, geen dienst, Hermes, Eindhoven

Wat kost een OV-storing de reiziger en maatschappij werkelijk?

Bij verstoringen in het OV klinkt vaak de roep om maatregelen om nieuwe problemen te voorkomen. Om een verstandige keuze te maken, moeten de kosten van een verstoring tegenover de baten van een maatregel geplaatst worden. Menno Yap van de TU Delft heeft een methode ontwikkeld om uit te rekenen wat de verstoring de OV-reiziger, en de maatschappij, werkelijk kost.

Yap is onderzoeker in het Smart Public Transport Lab en onderzoekt daarvoor kostenefficiënte oplossingen om de impact van verstoringen in het OV te verminderen. Met behulp van verschillende databronnen – bezettingsgraden, NDOV-data en anonieme OV-chipdata – kijkt hij nu naar de ervaren reistijd bij een verstoring. Dat is dus breder dan alleen langere reistijd. Zo zorgt drukte voor een minder prettig ervaren reis, waardoor de ervaren reistijd toeneemt. “Daar bepaal ik de waarde in euro’s van om het te vergelijken met de kosten van een maatregel”, legt Yap uit.

Omgang verstoringen

Yap zal zijn methode verder toelichten tijdens het BusVision Congres op 11 oktober. Het Smart Public Transport Lab verbindt wetenschap aan de praktijk en wil oplossingen bieden voor problemen uit de sector. Een daarvan is de omgang met verstoringen. Volgens Yap is nu namelijk vaak onbekend wat de baten zijn van maatregelen die gericht zijn op het robuuster maken van het OV-netwerk.

Met het ontwikkelde model kunnen vervoerders en overheden een betere afweging maken tussen de baten van zo’n maatregel en de kosten van een verstoring. Neem bijvoorbeeld het viersporig maken van een spoorlijn. Behalve extra capaciteit levert dit ook extra robuustheid op bij verstoringen. Een extra spoor kan miljoenen euro’s kosten, maar als een verstoring de samenleving ook veel geld kost, kan het alsnog verstandiger zijn om te investeren in de oplossing. “Nu weet niemand wat de robuustheidsbaten zijn”, aldus Menno.

Secundaire effecten

Om de kosten van een verstoring te bepalen, wordt niet alleen naar de verstoorde lijn of modaliteit gekeken. Een verstoring met een trein heeft namelijk vaak niet alleen effecten op andere treinen, maar vaak ook op bussen, trams of metro’s. Yap: “We moeten ook kijken naar secundaire effecten – een tram die veel drukker is vanwege een trein die niet rijdt wordt minder goed beoordeeld. Wat kost dit de reiziger?”

Om de ervaren wachttijd om te zetten in geld, gebruikt Yap een waarde die gehanteerd wordt door het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM). Zij hebben een Value of Time vastgesteld, waarbij een geijkte waarde is toegekend aan een bepaalde tijdsduur. Op basis daarvan kan berekend worden wat de baten van een maatregel zijn ten opzichte van de kosten van een verstoring.

Dienstenpakketten buschauffeurs

Deze methode werkt prima bij een grote treinverstoring, maar kan ook in het busvervoer veel informatie geven. Yap noemt als voorbeeld de dienstenpakketten, waarmee voor de planning van buschauffeurs gewerkt wordt. In de planning worden chauffeurs zo efficiënt mogelijk ingezet, om geld te besparen. In de praktijk rijden chauffeurs daardoor vaak op meerdere lijnen op één dag.

Weliswaar zorgt dit voor lagere kosten door een efficiënte inzet van personeel, maar wanneer een verstoring optreedt, zijn de effecten van de verstoring ook groter. Als er problemen ontstaan op één lijn, werken die door naar de volgende lijn waar de chauffeur op zou moeten rijden. Daardoor kan de besparing die behaald wordt door die efficiëntie toch onderuit gehaald worden. “Het gaat om de impact van een verstoring”, aldus Yap.

Europees project

Die methode heeft Yap ontwikkeld in het kader van een Europees project genaamd TRANS-FORM. Hierin werken verschillende landen in Europa samen om de effecten van een verstoringen te onderzoeken en hier oplossingen voor te verzinnen. In het Europese project wordt integraal en multimodaal naar verstoringen gekeken, waarbij Yap zich richt op het stedelijk OV

Daarmee hopen de onderzoekers de impact van maatregelen tegen verstoringen beter te kunnen voorspellen. Op basis van reisgedrag kan dan voorspeld worden hoe reizigers hun rit afleggen bij een verstoring en dit helpt vervoerders om hier beter op in te spelen. “We willen vervoerders helpen om de juiste keuzes te maken”, aldus Yap.

BusVision Congres 2018 banner

Menno Yap vertelt over deze methode tijdens het BusVision Congres. Hier worden de mogelijkheden van data besproken om het OV efficiënter, robuuster en dus aantrekkelijker te maken voor de reiziger. Registreer je nog snel voor het BusVision Congres op 11 oktober. 

Auteur: Inge Jacobs

Inge Jacobs is vaste redacteur van OVPro en schrijft voor verschillende andere vakbladen van Promedia Group

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.