Bus Zeeland

Zeeland wil bus deels vervangen door deeltaxi’s en kleine bussen

Bussen die minder door dorpen en kernen rijden, maar vooral aan de randen daarvan. Als het aan het Zeeuwse provinciebestuur ligt, vormt een mix van mobiliteit de basis voor de nieuwe busconcessie Zeeland na 2024. “Met de huidige concessie is uit nood gekozen om meer met fijnmazig en flexibel vervoer te gaan doen, omdat het niet meer mogelijk bleek bepaalde buslijnen overeind te houden. Richting de toekomst doen we dat met de overtuiging dat dit verbetering voor de reiziger biedt”, aldus gedeputeerde Harry van der Maas.

En dus zal voortaan meer gedacht worden vanuit de reiziger in Zeeland. De focus komt te liggen op de verplaatsing van deur tot deur in plaats van halte tot halte, staat uiteengezet in het concept Regionale Mobiliteitsstrategie. Het idee is dat snelle busverbindingen worden verbonden met een onderliggend fijnmazig netwerk. Onder meer kleine bussen, haltetaxi’s, deelfietsen en deelauto’s moeten gaan zorgen voor meer reismogelijkheden in de directe omgeving; de bus zal zorgen voor de snelheid over grotere afstanden. In Zeeland is bijna driekwart van alle verplaatsingen binnen 7,5 kilometer.

Opstappunt binnen 2,5 kilometer

Door de huidige digitale en technische mogelijkheden is volgens Van der Maas de tijd en kans aangebroken om niet meer vanuit losstaande vervoerssytemen te werken, maar met combinaties. “De bus was in het verleden een op zichzelf staand systeem, waarmee werd geprobeerd zowel alle kernen van vervoer te voorzien als hoofdverbindingen te onderhouden.” Maar dat leidde volgens hem tot een situatie waarin men het fijn vond te weten dát er een bus was, maar liever werd gekozen voor een alternatief omdat dit sneller was.

Veel haltes in Zeeland worden nu dan ook al alleen met fijnmazig vervoer bediend, omdat lijnen met grote bussen niet in stand konden worden gehouden. “De verbetering zit erin dat we nu andersom beginnen, met te zorgen dat in heel Zeeland de bereikbaarheid gegarandeerd wordt en dat mobiliteitsmogelijkheden er ook in het weekend en na 18.00 uur zijn. Niet alleen in de steden en dorpen, maar ook in kleinere kernen en het buitengebied.”

Vanuit de basis van de haltetaxi wordt gebouwd aan een systeem van deeltaxi’s en kleine busjes in combinatie met doelgroepenvervoer, vrijwilligersinitiatieven en deelmobiliteit. Het is de bedoeling dat iedere Zeeuw binnen 2,5 kilometer aan zijn of haar reis kan beginnen. Al zal het opstappunt volgens het provinciebestuur voor de meesten dichter bij huis zijn.

Hubs

Dit systeem geeft volgens Van der Maas bovendien de mogelijkheid om de klassieke bus te benutten waar die het beste op functioneert: het (sneller) vervoeren van grote groepen reizigers. Voor een beperkter, maar hoogwaardiger, netwerk van snelle bus- en treinverbindingen wordt ingezet op hubs. Daarbij wordt veel aandacht besteed aan de kwaliteit van deze overstapplekken. Er wordt gestreefd naar twaalf hubs in 2025 en vijf jaar later nog eens achttien daarbovenop.

Met de vervoerder vanaf eind 2024 – als de huidige concessie afloopt – gaat de provincie bepalen welke routes de bussen precies zullen rijden. “Omdat wordt beoogd dat die grote bussen over de lange afstanden die in Zeeland gangbaar zijn ook voldoende snel kunnen zijn, is de verwachting dat die bussen minder dan nu door 30 kilometer-zones zullen rijden. In routes al er daarbij worden gezocht naar balans tussen directheid van een verbinding en ontsluiting van plekken waar mensen herkomst en bestemming hebben.” Kleine bussen en deeltaxi’s zullen dus juist meer door de dorpen gaan rijden.

Veel vragen

Provinciale Staten stemmen in november 2021 over het conceptplan. Bij de Zeeuwse fractie van de VVD zijn er in deze fase vooral nog veel vragen, zegt Daniëlle de Clerck. Haar partij staat achter een “budgettair-neutraal kernnet met snelle verbindingen plus een fijnmazig flexibel systeem”, maar wil wel de garantie dat dit adequaat wordt ingevuld. Zo zijn er vragen over de kostenefficiëntie van de haltetaxi ten opzichte van dunne OV-lijnen en over de gedeeltelijke invulling door buurtbussen, die afhankelijk zijn van vrijwilligers. Ook wil de coalitiepartij helder hebben waar de grens van 2,5 kilometer op is gebaseerd.

VVD is verder benieuwd wat het plan om niet aan te besteden in één multimodale concessie concreet betekent voor het programma van eisen van de busconcessie. In de concept strategie wordt het niet voor de hand liggend genoemd dat al het publieke vervoer in één contract wordt gegund. In een marktverkenning kwam wel de wens naar voren voor het verkrijgen van de regierol en daarmee ontwikkelfunctie voor zowel het openbaar als doelgroepenvervoer.

Die regierol zal in plaats daarvan grotendeels bij een zogeheten mobiliteitscentrale komen te liggen. Die wordt verantwoordelijk voor het zo goed mogelijk inzetten van de verschillende mobiliteitsvormen, op basis van data over vraag en aanbod. Voor de ontwikkelfunctie binnen de nieuwe busconcessie is volgens de provincie samenspel nodig tussen vervoerder en de centrale.

Tegenstellingen

Ralph van Hertum van PvdA ziet in de concept strategie een “heel interessant idee” dat tegelijkertijd vol tegenstellingen zit. In eerste instantie lijkt het erop dat een extra drempel voor het OV wordt opgeworpen, legt hij uit. Maar tegelijkertijd wordt met de hubs ook een verbetering gecreëerd omdat die bijvoorbeeld breed toegankelijk zijn en je er “redelijk snel” kan komen door “eventjes met de haltetaxi of buurtbus te bellen”.

De coalitiepartij is ook positief dat de reistijd korter wordt door in te zetten op snelle busverbindingen en daarmee ook overlast door grote bussen in de dorpen wordt tegengegaan. Als toevoeging pleit Van Hertum voor meer inzet op maatwerk. Waarom bijvoorbeeld omreizen via een hub, terwijl een directe verbinding met de haltetaxi sneller is? “Denk vooral aan de gebruiker en niet zozeer vanuit de aanbieder. Denk vanuit de inwoner die op een zo goed mogelijke manier OV krijgt.”

Verandering is volgens het PvdA-fractielid in elk geval nodig om de concessie aantrekkelijk te houden voor vervoerders. De huidige concessie is tot eind 2024 in handen van Connexxion. Toenmalig Transdev-directeur Pier Eringa zei vorig jaar in een interview dat Zeeland zonder corona al een lastige of zelfs verlieslatende concessie is voor de vervoerder.

Lees ook:

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve aanbieding

Bekijk de aanbieding

Auteur: Dylan Metselaar

Dylan Metselaar is vaste redacteur voor OVPro.nl.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.