Elektrische bus RRReis IJssel-Vecht (foto: Keolis)

Jaaroverzicht deel 3: eindelijk weer aanbesteden en investeringen in OV

Via Keolis

Een regeerakkoord met volop aandacht voor mobiliteit en eindelijk weer nieuwe concessies op de markt. 2021 eindigde overwegend positief voor de OV-sector, hoewel de nieuwe lockdown op de valreep roet in het eten gooide. In dit derde en laatste deel van het jaaroverzicht blikt OVPro terug op de maanden september tot en met december.

De eer ging begin september naar IJssel-Vecht, als eerste OV-concessie die sinds de coronacrisis op de markt werd gebracht. Naast Keolis, dat de huidige noodconcessie rijdt, leverde dit inschrijvingen op van EBS en Qbuzz. De Vervoerregio Amsterdam volgde eind december het voorbeeld door van start te gaan met de aanbesteding van de nieuwe concessie Zaanstreek-Waterland.

Rijn-Waal te groot

De onzekerheid rond aanbesteden was desondanks nog niet weggenomen. Rijn-Waal werd door corona als te groot en te complex gezien, waardoor de provincies Gelderland en Overijssel het voornemen uitspraken om de aankomende concessies te verkleinen. In aanloop naar de nieuwe aanbestedingen in Utrecht werd een nieuw financieel model gepresenteerd met gedeelde opbrengstverantwoordelijkheid voor de concessieverlener en vervoerder.

NS-dochter Abellio raakte in Duitsland door herstructurering van het bedrijf juist de vijf concessies in Noordrijn-Westfalen kwijt. In eigen land zag NS de strijd van regionale vervoerders tegen onderhandse gunning van het hoofdrailnet in een volgende fase belanden met een dagvaarding voor het Rijk. Arriva kreeg in elk geval al groen licht om vanaf 2023 met drie nieuwe treindiensten op dit hoofdrailnet te gaan rijden en een langverwachte marktverkenning wees uit dat grensoverschrijdende verbindingen ook in open toegang tot stand zouden komen.

Waterstofbus in brand

Eind oktober was er minder goed nieuws voor Arriva, dat een gloednieuwe waterstofbus, dieselbus en werkplaats zag afbranden in Doetinchem. In afwachting van het onderzoek konden de tien nieuwe waterstofbussen in december niet in gebruik worden genomen toen de nieuwe dienstregelingen ingingen. Deze nieuwe vervoerplannen in het stads- en streekvervoer kenden weinig wijzigingen, terwijl NS juist de grootste wijzigingen sinds jaren doorvoerde.

Terwijl reizigers dus terugkeerden, kon niet overal de beoogde dienstregeling worden gereden. RET schrapte na de zomervakantie tijdelijk een van de vijf metrolijnen vanwege een achterstand in onderhoud en reparatie. Het kwam de stadsvervoerder op een boete van minstens 300.000 euro te staan. Arriva kreeg in Friesland wel toestemming voor een versoberde dienstregeling vanwege een tekort aan buschauffeurs. Toen de winter naderde, nam overal het ziekteverzuim toe en werd landelijk een beroep gedaan op collegialiteit en flexibiliteit.

Waterstofbus Arriva (foto: Arriva)
De nieuwe waterstofbus van Arriva die in vlammen opging (foto: Arriva)

Meerdere werkonderbrekingen

NS bereikte na bijna een jaar eindelijk een akkoord met de vakbonden over de herinrichting van service op stations. Daar ging wel een werkonderbreking van servicemedewerkers aan vooraf. Buschauffeurs van Qbuzz voerden zelfs tweemaal actie in strijd tegen overlast op lijnen tussen Emmen en Ter Apel. Vanwege incidenten in deze regio werden stewards van Arriva een beperkte geweldsbevoegdheid in het vooruitzicht gesteld door de regering.

Op het gebied van sociale veiligheid zetten Arriva en Transdev een nieuwe stap door afspraken te maken om in elkaars voertuigen te mogen controleren. Een volgende stap werd ook gezet als het gaat om de invoering van nieuwe betaalmiddelen in het openbaar vervoer. Gooi en Vechtstreek werd de tweede concessie waar inchecken met de bankpas en creditcard werd beproefd.

Regeerakkoord vol met OV

Vlak voor het kerstreces was er dan ook eindelijk een regeerakkoord, met veel paragrafen die betrekking hadden op het OV. Zo werden er miljarden gereserveerd voor de Lelylijn en het ontsluiten van nieuwe woningen, twee langgekoesterde wensen. Vanuit de sector klonken dan ook positieve reacties op de plannen, die zich ook focussen op meer internationale treinen. Op dit vlak wakkerde Vincent Wever eerder juist een discussie aan door minder reizen een betere oplossing te noemen voor een duurzamer mobiliteitssysteem dan meer OV-infra.

Minder positief was de Rekenkamer over de provincie Utrecht, door te concluderen dat de vertraging van de SUNIJ-lijn overeenkomsten vertoonde met fouten rond de Uithoflijn. Ook het dossier Maaslijn kreeg weer eens een nieuw hoofdstuk. De planning kwam verder in gevaar, al werd wel groen licht gegeven om te starten met het aanbesteden van de werkzaamheden. Voortvarend ging het wel bij busfabrikant Ebusco, dat een succesvol beursdebuut beleefde en de Koning de nieuwe fabriek in Deurne zag openen.

Weer in lockdown

Op coronagebied leken langzaamaan definitief betere tijden aan te breken. Er was zelfs meer materieel nodig om toenemende drukte op te vangen. Al was bijna een derde van de voormalige reizigers op het hoogtepunt nog altijd niet teruggekeerd en leek intussen wel de hyperspits zijn herintrede te doen. Met het verwijderen van coronastickers op stations werd eind september te vroeg gejuicht. De mondkapjesplicht op stations en bij haltes keerde net als het thuiswerkadvies terug. Nadat de avondlockdown al zorgde voor een forse daling van OV-gebruik in de avonduren, schoot het aantal instappers na de volledige lockdown in de staart van 2021 weer keihard omlaag.

Herstel in 2022 zal in elk geval moeten worden ingezet zonder Pedro Peters. Hij maakte aan het einde van het jaar namelijk bekend te stoppen als voorzitter van branchevereniging OV-NL. Het OV-bureau Groningen Drenthe vond met Rosalinde Hoorweg juist een nieuwe directeur, de MRDH met Marc Rosier een nieuwe manager OV en Peter van den Boogaard werd benoemd als nieuw hoofd van de OV-ombudsman.

Lees ook het eerste en tweede deel van het OVPro jaaroverzicht.

Best gelezen artikelen van september tot en met december 2021:

  1. ‘Mondkapjes blijven verplicht in openbaar vervoer’ (13 september)
  2. Inchecken met betaalpas in OV komende zomer overal mogelijk (21 december)
  3. EU stelt 60.000 gratis treinpassen beschikbaar voor jongeren (11 oktober)
  4. ‘Minder reizen betere oplossing dan meer OV-infrastructuur’ (9 september)
  5. Waterstofbus Arriva staat in brand (28 oktober)

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve jaaraanbieding: € 7,50 i.p.v. € 10,50. 

Bekijk de aanbieding

Auteur: Dylan Metselaar

Dylan Metselaar is vaste redacteur voor OVPro.nl.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.