‘Overheid laat NS wegkomen met slechte kwaliteit vervoer’

Zelfs nu de Europese Transportraad vindt dat het hoofdrailnet niet verplicht hoeft te worden aanbesteed, is de positie van de NS in Nederland niet onwrikbaar. De Nederlandse overheid moet namelijk garanderen dat de kwaliteit van het spoorvervoer elk jaar meetbaar verbetert. De Nederlandse overheid waarborgt deze kwaliteit echter niet en de reiziger wordt hiervan de dupe. Dit zegt Rikus Spithorst van de Maatschappij voor Beter OV.

Lees hieronder zijn column

COLUMN – Volgens de laatste signalen uit Brussel ontspringt Nederland de dans: de treindiensten op het hoofdrailnet hoeven, als het aan de Europese Transportraad ligt, niet te worden aanbesteed. Ik vermoed dat deze ontwikkeling leidt tot vreugdedansjes op het Utrechtse hoofdkantoor van de NS en het ministerie van Financiën in Den Haag.

Maar vergeet niet, dat er een belangrijke voorwaarde aan deze deal wordt verbonden: de overheid dient een goede opdrachtgever te zijn, zodat de kwaliteit van het spoorvervoer meetbaar verbetert. De zittende vervoerder mag dus niet zomaar wat aan rotzooien. En wat mij betreft gaat ‘kwaliteit’ ook over de verhouding tussen de geleverde dienst en het door de reiziger te betalen tarief.

Tekort aan materieel

Laten we die voorwaarde eens onder de loep nemen. Later deze maand zal de Parlementaire Onderzoekscommissie het Fyra-rapport openbaren. Reeds nu is duidelijk, dat de overheid lelijke steken heeft laten vallen, waardoor de NS feitelijk overal mee is weggekomen.

In Brussel heeft op ons verzoek de Europese Mededingingsautoriteit zich over deze kwestie gebogen, een oordeel is nog niet geveld. Hoe dan ook: de Nederlandse treinreiziger plukt ook op het binnenlandse net vandaag de dag nog steeds de wrange vruchten van het falen van de NS. Tientallen treinrijtuigen zijn onttrokken aan de binnenlandse dienst en rijden nu op de HSL Zuid, als vervanging van de door de NS begane miskoop bij een dubieuze Italiaanse treinenfabriek.

Mat ’64

Maar daarnaast heeft de NS nog meer steken laten vallen. De laatste dertig treinen van het type Mat ’64 zullen aan het einde van dit jaar aan de kant worden gezet, maar de aan de kant staande oude dubbeldekkers die na een grote beurt de tekort aan materieel zouden moeten lenigen, zullen niet voor het najaar van 2016 zijn opgeknapt. En de overheid vindt het wel best.

Dat is een stevige uitspraak: “De overheid vindt het wel best.” Maar toch is het zo. De maximale boete die aan de NS kan worden opgelegd indien niet aan de afgesproken kwaliteitseisen wordt voldaan, bedraagt een schamele zes miljoen euro. Ten opzichte van de jaaromzet van de NS is dat een verwaarloosbaar bedrag. Een schijntje, meer niet.

Prestatieboete

Ons dringende advies om in de nieuwe concessie een verband te leggen tussen de geleverde kwaliteit en de jaarlijkse tariefstijging, hebben staatssecretaris Mansveld en haar ambtenaren naast zich neergelegd. Ook onze aanbeveling dat niet alleen de punctualiteit, maar ook de lengte van treinen moet worden gemeten, is niet overgenomen. De verbijsterende constatering moet dus luiden dat het voor de NS veel goedkoper is om de prestatieboete te betalen, dan om de treinen aan de praat te houden, dan wel tijdig voor vervanging te zorgen.

Reeds nu zien reizigers dat de NS last heeft van een tekort aan rijvaardig materieel. Allerlei treinritten die bijvoorbeeld normaal uit tien rijtuigen bestaan, worden opeens gereden met een zesje. Of een viertje. Reizigers klagen bij ons, en omdat ik zelf ook veel per trein reis, zie ik dat uit eigen waarneming eveneens. Zoals afgelopen vrijdag. De trein van Utrecht naar Schagen. Een schamele vier rijtuigen, en de trein propvol. Langdurig staan in de Intercity was volgens mij niet de afspraak…

Eisen ILT

En volgend jaar wordt het dus écht dringen in de trein. Door het aan de kant zetten van Mat ’64 is er dan helemaal te weinig materieel beschikbaar. Over het hoe en waarom van dat aan de kant zetten van Mat ’64 hoor ik verschillende verhalen. De NS laat mij weten, dat – naast kostenbesparingen – eisen van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) de reden zijn dat de treinen aan de kant moeten.

De ILT laat echter weten, dat de NS niet eens naar de mogelijkheden van het nog wat langer op de baan houden van de treinen heeft geïnformeerd! Deze twee verklaringen staan haaks op elkaar. Daarom zal Voor Beter OV met de WOB in de hand bij ILT  gaan navragen, hoe het zit. Ook het welles-nietes over het al dan niet verplicht aanbrengen van baanschuivers op de treinen zal daarbij betrokken worden.

Gedupeerde reiziger

Maar goed: door het stellen van lastige vragen zijn er niet opeens voldoende treinen beschikbaar. En de reiziger heeft het nakijken, soms ook letterlijk omdat hij wegens plaatsgebrek achterblijft op het perron. Daarom heb ik namens de club die ik mag vertegenwoordigen aan de NS gevraagd, de tarieven voor het jaar 2016 niet te verhogen. De NS heeft mijn verzoek tot tariefmatiging afgewezen. Dat is een heel slechte zaak. Als de nieuwe topman Roger van Boxtel denkt dat zijn doelstelling ‘herstel van het vertrouwen in de NS’ wordt bereikt door op een hebzuchtige wijze de gedupeerde reiziger gewoon de in de concessie opgenomen maximale hoeveelheid geld uit de zak te kloppen, dan heeft ‘ie het mis.

Rikus Spithorst, voorzitter, Maatschappij Voor Beter OV, portretfoto

Rikus Spithorst is voorzitter van de Maatschappij Voor Beter OV

Auteur: Inge Jacobs

Inge Jacobs is vaste redacteur van VerkeersNet.nl en schrijft voor verschillende andere vakbladen van ProMedia Group, waaronder OVPro.nl.

1 reactie op “‘Overheid laat NS wegkomen met slechte kwaliteit vervoer’”

Hans Jannink|13.10.15|14:50

Mijnheer Spithorst heeft blijkbaar een heeel kort neusje en kijkt niet verder dan dat. Wellicht vergeten dat er ook nog zoiets als de politieke werkelijkheid bestaat en een slecht functionerend overheidsbedrijf als Prorail. Deskundigen hebben bij de idee van de nieuwe spoorwegwet en de rol van Prorail al voorspelt dat deze constructie niet zou werken. Kortom om de zwarte piet bijna geheel bij NS te leggen is van de zotte.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.