Intercity Direct, HSL

‘Conceptplan van kabinet over toekomst spoor beschamend’

De door een klokkenluider geopenbaarde kabinetsplannen rond de toekomst van het spoor zijn een slechte zaak. De NS krijgt – ondanks zijn falen – opnieuw een allerlaatste kans en de gedachte om de leiding van ProRail bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu onder te brengen, negeert de dagelijkse realiteit. Al met al gaat het om geld, en niet om de reiziger, schrijft Voor Beter OV-voorzitter Rikus Spithorst in zijn column.

COLUMN – “Allemaal leuk en aardig, een nieuw bestuursmodel, maar volgens mij wordt alleen adviserend Nederland daar beter van. Als reiziger vind ik het interessant wanneer er een trein gaat rijden die niet bij het minste of geringste er de brui aan geeft en ook eens een stukje harder gaat rijden dan 160 km/h.”

Beter dan in deze uitspraak van een van de mensen van de denktank van Voor Beter OV had ik de vinger en de zere plek niet kunnen samenballen. En ja, ik weet dat je altijd terughoudend moet zijn met het reageren op uitgelekte documenten. Maar ik heb groot respect voor de moed en het plichtsbesef van de klokkenluider die alarm sloeg over de ronduit beschamende concept-visie van staatssecretaris Dijksma en het Kabinet over hoe het verder moet met het spoor.

Gezag

Maar waaróm is het uitgelekte concept-standpunt dan zo’n slechte zaak? Allereerst zijn de staatssecretaris van IenM, de verantwoordelijke ambtenaren en het Kabinet hun laatste restje gezag kwijtgeraakt. Nadat de NS de allerlaatste kans kreeg, kreeg de NS de allerlaatste kans, waarna de NS de allerlaatste kans kreeg om nog een enigszins fatsoenlijk vervoersaanbod op de HSL Zuid voor mekaar te breien.

U weet wel. Zoals op het beroemde Droste-blikje. Een eindeloze herhaling van hetzelfde. Dus heel erg verbaasd was ik niet, toen ik las dat de NS nu voor de zoveelste keer de “allerlaatste kans” krijgt. Maar afgezien van die “laatste kans”, wordt het de NS in de concept-visie toegestaan om een nóg slechter vervoersaanbod te organiseren.

Snellere Beneluxtrein

De Beneluxtrein wordt zogenaamd sneller. Maar dat is onzin. Onderweg een afgesproken station links laten liggen, en dan beweren dat je een snellere treindienst biedt… Een beschamende sigaar uit eigen doos voor de reiziger. Overigens gaat de Benelux zo te zien rijden in plaats van de Amsterdam-Rotterdam-shuttle. Dus de Beneluxtrein verdwijnt van de Oude Lijn, en is feitelijk niet meer dan een verlengde versie van de AmRo-shuttle.

Al met al wordt het treinaanbod tussen Amsterdam en Rotterdam dus verslechterd. Daarnaast vraag ik mij af of reizigers voor die Beneluxtrein op het traject tussen Schiphol en Rotterdam straks de dure toeslag moeten betalen. Voor een trein die het predicaat ‘hogesnelheidstrein’ in het geheel niet waardig is! Als het aan Sharon Dijksma ligt, dus niet eens een sigaar uit eigen doos, maar ook nog een dure!

Dat is overigens geheel in lijn met de concept-visie. Eerst de reiziger geld uit de zak kloppen, en daarna de tekortkomingen aan de infrastructuur opknappen. Wat is de grootste tekortkoming aan de hogesnelheidsinfra? De nieuwe Moerdijkbrug. Die moet steeds buiten dienst als het waait. Maar dat wordt voorlopig niet aangepakt. Nee, eerst de centjes verdienen. Terwijl het ontwerp van die brug één grote blunder is. Men heeft nagelaten om eens even te kijken, hoe vaak het eigenlijk flink waait in ons land… Maar de reiziger mag de oplossing van deze blunder dus voorfinancieren, als het aan het kabinet ligt. Dan durf ik niet langer te beamen dat de reiziger op 1, 2 en 3 staat.

Blunders in HSL Zuid-dossier

Het behoeft niettemin geen betoog dat de grootste blunders in het HSL-Zuid-dossier op naam van de NS komen. Maar toch: nadat mislukte treinen waren aangeschaft en teruggestuurd, kocht de NS opgeleukte goederentreinlocomotieven van het type TRAXX, en onttrok de NS doodleuk grote aantallen rijtuigen aan de binnenlandse dienst. Die locomotieven vallen aan de lopende band stil door allerlei storingen en de binnenlandse reiziger blijft achter op het perron wegens het door het overplaatsen van de rijtuigen naar het HSL-avontuur ontstane plaatsgebrek.

Ik blijf het herhalen. De zin “U kunt op ons rekenen”, waarmee toenmalig NS-directeur Van Vroonhoven het door de NS ingediende alternatief voor het ter ziele gegane Fyra-project afsloot, is de grootste gotspe gebleken die ik in al die jaren reizigersbelangenbehartiging voorbij heb zien komen. En nu opnieuw ligt er een plan om de NS te matsen. Dat is beschamend en bedroevend. In de eerste plaats voor de reiziger en de belastingbetaler, maar ook voor de andere spoorwegondernemingen, die staan te trappelen om wél een fatsoenlijke treindienst te bieden.

Andere spoorvervoerder

En laat nooit iemand meer zeggen “Ja, maar voordat een andere onderneming het alternatief heeft opgestart, zijn we een paar jaar verder.” Wanneer het kabinet na het Fyra-fiasco had besloten om een andere spoorwegmaatschappij te vragen om de treindienst op de HSL Zuid te gaan rijden, dan hadden we nu de vruchten geplukt van een prima functionerende hogesnelheidsdienst in plaats van het vanaf de Laan van Puntenburg georkestreerde geknoei.

Lafjes staat in het concept-kabinetsstandpunt dat de ordening van het spoorsysteem eens tegen het licht moet worden gehouden. Allerlei varianten worden geopperd, behalve de enig juiste. Wat mij betreft beperkt de NS zich tot het rijden van de Intercitydiensten omdat deze van nationaal belang zijn. Alle Sprinterdiensten dienen te worden aanbesteed, evenals de verbindingen via de HSL-Zuid.

Leiding van ProRail over naar IenM

Eveneens een zaak waar de klokkenluider terecht alarm over sloeg, is het voornemen om het Ministerie van Infrastructuur en Milieu de leiding van ProRail te laten overnemen. De Engelstaligen hebben daar een mooie formulering voor: Barking up the wrong tree.

Natuurlijk, ook bij ProRail zijn de zaken nog lang niet op orde. Maar ik vroeg niet voor niets om Pier Eringa wat tijd te gunnen om orde op zaken te stellen. Want ProRail komt van ver. En ja, er moet nog een hoop werk worden verzet. Kijk maar naar de heel slechte beurt die ProRail nu maakt met de oude Moerdijkbrug, waar rails opeens veel sneller dienden te worden opgelapt dan door ProRail eerst was geprognotiseerd. Maar als ik zie hoe de NS, ondanks mijn verzoek van vrijdag, halverwege zondagavond nog niet eens in staat was, de komende buitendienststelling op zijn website te vermelden, dan weet ik nog zo net niet welk bedrijf er nu het slechtst aan toe is…

Slechte opdrachtgever

De problemen op het spoor – zowel bij de NS als bij ProRail – zijn vooral het gevolg van slecht opdrachtgeverschap. Een voorbeeld: ProRail legt sporen aan met ERTMS, maar de NS bouwt dat niet in in zijn treinen, waardoor de beoogde tijdwinst achterwege blijft. En de opdrachtgever accepteert dat… En dat opdrachtgeverschap wordt nóg slechter, wanneer de opdrachtgeversrol (goed concessiebeheer) en het eigenaarschap (de NS als goudmijn voor de schatkist) door elkaar gaan lopen. Ik schreef het al eerder: Dijksma wikt, maar Dijsselbloem beschikt. Het gaat dus niet om de reiziger, maar om het geld.

Maar afgezien daarvan. Het idee om ProRail onder te brengen bij een ministerie getuigt van een beschamende politieke arrogantie en een totale miskenning van de werkelijkheid waarin wij leven. Kijk maar eens naar wat succesnummers die absoluut op het conto kunnen worden geschreven van totaal incompetente directies en falende politici. De janboel op het Ministerie van Veiligheid en Justitie en de wanorde bij onze Nationale Politie. Of de grote financiële problemen rond het Persoonsgebonden Budget voor heel veel inwoners van ons land door het totaal falen van de nauw aan de overheid verbonden Sociale Verzekeringsbank.

Dan de NS uit de wind houden en tegelijkertijd beweren dat ProRail maar bij een ministerie moet worden ondergebracht… Je moet maar durven. Echt. Hulde voor de klokkenluider die deze klap in het gezicht van miljoenen reizigers en vele duizenden hardwerkende spoormensen naar buiten bracht.

Rikus Spithorst, voorzitter, Maatschappij Voor Beter OV, portretfoto

Rikus Spithorst is voorzitter van de Maatschappij voor Beter OV

Lees ook: Redelijk alternatief voor Fyra-trein op HSL blijft voorlopig uit

Auteur: Inge Jacobs

Inge Jacobs is vaste redacteur van OVPro en schrijft voor verschillende andere vakbladen van ProMedia Group.

1 reactie op “‘Conceptplan van kabinet over toekomst spoor beschamend’”

Loek van der Heide|12.04.16|12:01

Hulde aan de inbreng van dhr Rikus Spithorst. Hij legt de vinger op de zere plek…..
ik denk, dat wij ‘Ov-Afhankelijken / betrokkenen’ ons maar moeten voegen bij
de Ondernemersraden met de zeer respectvolle ‘klokkenluider’ voornoemd voor een tegengeluid tegen al de -in-capabel gebleken- ‘managers’ en ‘beleidsambteneren’ (VenW Ministerie.)
De OR’s van ‘Prorail’ NS en ‘marktsectorparijen’ moeten maar eens toenadering zoeken bij het platform van Rikus Spithorst.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.