Intercity Direct op Amsterdam CS (foto: NS)

‘Kies nu niet voor krimp, maar investeer juist in het OV’

Het is onmogelijk om weer snel op te schalen als de reizigersaantallen sneller herstellen dan geraamd. Daarom moet nu niet worden gekozen voor een een scenario waarin de spoorsector wordt afgeslankt, schrijft FNV Spoor-vakbondsbestuurder Henri Janssen in zijn eindejaarsblog voor OVPro.

2020, een bizar jaar. De wereld is hard geraakt door de pandemie. Allereerst wil ik stilstaan bij de medewerkers in de spoorsector die door corona heftig ziek zijn geworden of ons zijn ontvallen. Hopelijk slagen we erin om snel weer terug te keren naar ‘normaal’.

Ook het openbaar vervoer in Nederland is hard getroffen. Wie door een bedrijfskundige bril naar de spoorwegen kijkt, kan gemakkelijk tot de conclusie komen dat bezuinigingen op personeel en materieel onvermijdelijk zijn met de huidige lagere passagiersaantallen. Maar hoe moeten we dit rijmen met de vereisten van de anderhalvemetersamenleving en de gewenste dienstregeling?

Om reizigers die voor hun werk afhankelijk zijn van het openbaar vervoer in de gelegenheid te stellen om veilig te reizen, creëren mensen die op afstand kunnen werken ruimte in de treinen en op de perrons. Maar deze ruimte ontstaat alleen wanneer we de huidige capaciteit intact laten. En daar wringt de schoen met marktwerking.

Compensatie dalende inkomsten

We kunnen de dalende inkomsten uit de kaartverkoop niet compenseren door minder materieel en personeel in te zetten. Als we minder mensen gaan vervoeren met minder treinen, zullen de treinen uiteindelijk alsnog (te) vol zitten. Precies om die reden kiest de Britse regering er nu voor om spoorbedrijven te financieren op basis van de dienstregeling die ze aanbieden en niet op basis van het aantal reizigers.

NS verwacht meerdere jaren met lagere reizigersaantallen te moeten opereren, en werkt aan scenario’s om dit financieel te kunnen bolwerken binnen de anderhalvemetersamenleving. De vraag is echter hoe reëel de scenario’s zijn. De ramingen van NS gaan ervan uit dat studenten voorlopig niet met de trein zullen reizen, en ook forenzen zoveel mogelijk vanuit huis zullen werken. Hoe lang dit daadwerkelijk het geval zal zijn, hangt af van verschillende factoren.

De belangrijkste: wanneer hebben we een vaccin of geneesmiddel tegen Covid-19? Daarnaast is het nog volstrekt onduidelijk hoe forenzen en studenten zich na de pandemie gaan gedragen. Zullen ze thuis college blijven volgen en werken? Of snakken ze naar een terugkeer van hun routine om buitenshuis te werken? En dan zijn er nog de steden die deze crisis willen aangrijpen om autoverkeer (nog meer) te gaan weren. Daarvoor speelt het openbaar vervoer een cruciale rol om de stad duurzaam bereikbaar te houden.

(Tekst gaat verder onder foto)

Een NS-intercity op station Den Bosch naar Zwolle

Toenemende mobiliteitsbehoefte

Er zijn dus veel argumenten om te veronderstellen dat de mobiliteitsbehoefte in de nabije toekomst zal toenemen. Op dit moment weten we te weinig over wat de komende jaren ons zullen brengen om een overwogen nieuwe visie op het spoor te ontwikkelen. Maar dit weten we wel zeker: het bestellen, produceren en in gebruik nemen van nieuw spoormaterieel kost minimaal vijf jaar. Het werven en opleiden van gekwalificeerd personeel beslaat ook al snel twee jaar.

Dus als je nu kiest voor een scenario waarin de spoorsector vanwege de veranderde marktomstandigheden afslankt, is het onmogelijk om straks weer snel op te schakelen als de dip in reizigersaantallen zich sneller herstelt dan geraamd. Zodra de mobiliteitsvraag toeneemt, kiezen potentiële reizigers hun vervoersmiddel. Is de dienstregeling dan uitgeknepen, zal men een auto of elektrische fiets aanschaffen. Deze mensen zullen we niet meer voor het OV kunnen winnen.

Afrekenen op dienstregeling

De coronacrisis trekt een zware wissel op de samenleving en ook de spoorsector lijdt grote financiële verliezen. Maar om ons land zowel nu als de komende jaren in beweging te houden, is het van vitaal belang om de huidige spoorcapaciteit minimaal te handhaven, totdat we beter weten hoe onze samenleving zal herrijzen uit deze crisis.

Als we van mening zijn dat het sociaal en economisch gezien belangrijk is voor de BV Nederland dat de capaciteit op het spoor gehandhaafd blijft, is het onontkoombaar om de spoorsector voortaan af te rekenen op basis van beschikbaarheid, en niet op de verkoop van kaartjes. We kunnen het ons als samenleving simpelweg niet permitteren om langjarig met een sterk uitgedunde dienstregeling te rijden.

Henri Janssen is vakbondsbestuurder van FNV Spoor.

Lees ook de eerder gepubliceerde eindejaarsblogs:

Auteur: Redactie OVPro

2 reacties op “‘Kies nu niet voor krimp, maar investeer juist in het OV’”

Sankt German|28.12.20|16:41

Het eerste moment van stilstaan bij 2020 heeft mij geraakt. De gedachten naar hen die ons ontvielen en aan hen die Corona hebben ondergaan is belangrijk om te benoemen.

Daarnaast is het een stuk wat je hebt geschreven dat ik alleen maar kan onderschrijven, alleen hoop ik dat de directie en rvb dit ook eens tot zich nemen zodat we niet terug hoeven naar de tijd voordat Aad Veenman werd aangesteld om de neuzen weer de goede kant op te krijgen en de gehele directie het veld ruimde.

Paul Lamote|29.12.20|11:44

Deze man praat uiteraard voor eigen vakbonds parochie waarbij alles zoals gebruikelijk draait om de belangen van het personeel en niet om de reizigers.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.