Hermes-directeur Martijn Mentink (foto: Transdev)

Hermes-directeur: meer flexibiliteit in concessies brengt OV stap verder

De coronacrisis is geen aanleiding om de systematiek van aanbestedingen in het OV volledig om te gooien, maar laat wel zien dat het beter kan. Hermes-directeur Martijn Mentink pleit voor het inbouwen van meer flexibiliteit in concessies, om mee te kunnen bewegen met veranderende omstandigheden. “Aanbesteden heeft het OV in Nederland echt een stap verder gebracht. Laten we kijken wat de van deze crisis kunnen leren om het nog beter te gaan doen.”

Mentink nam in december 2020 het stokje over van Juul van Hout, die na 37 jaar in de OV-sector met pensioen ging. “Ik begon in september 2019 bij Hermes, met als doel ruim een jaar de tijd te nemen om het bedrijf te leren kennen voordat ik het directeurschap overnam. Normaal gesproken wil je alles in een cyclus meemaken. Hoe werkt het maken van een dienstregeling, het proces van een cao? Niets is in dat jaar normaal gelopen. Ik mocht het zelf uitvinden en dat is net zo goed prima.”

Kan je jouw aantreden in die zin zien als een nieuwe start voor Hermes?

“Ik ben blij dat ik er was voordat corona begon. Daardoor heb ik nog even meegemaakt wat normaal was en de schok binnen het bedrijf gevoeld toen er zo’n grote verandering plaatsvond. Als ik nu zou instappen, zou dat anders voelen. We moeten zeker uit een ander vaatje gaan tappen. Welke veranderingen dat precies zullen zijn, is nog niet te voorzien. Voor mij is het sowieso een nieuwe start, en ik denk dat we over een aantal jaar zullen zien dat corona ook een nieuwe draai heeft gegeven aan het OV. Het veranderde reisgedrag is enerzijds een bedreiging, maar ik zie het ook als kans. We moeten daar een nieuw product voor zien te vinden.”

Met Juul van Hout – ‘Mr. Hermes’ – volg je niet zomaar iemand op. Ben jij zijn verlengde of gaat er een frisse wind waaien?

“Ik kom nieuw in het OV kijken, al ben ik wel veel met mobiliteit bezig geweest. Juul van Hout is opgegroeid in het OV en heeft alle stappen binnen het bedrijf meegemaakt. Ik kijk op een andere manier naar hoe een OV-bedrijf moet werken, maar trek door wat volgens Juul belangrijk is voor een goed OV-bedrijf. Daar had hij een neus voor. Ik ga me zeker niet tegen hem afzetten, maar wel op een nieuwe frisse manier naar de opgaven kijken die de komende jaren op ons afkomen. Juul heeft een fantastisch bedrijf achtergelaten. Ik ben trots dat ik dat mag overnemen en ga daar weer iets aan toevoegen.”

Hiervoor was je onder meer 5,5 jaar hoofd Ruimtelijke Expertise bij de gemeente Eindhoven. Welke kennis neem je mee?

“Ik ben eerder opdrachtgevend geweest voor het OV, dus ik weet wat overheden willen bereiken. Je moet kijken naar de rol van het OV binnen een stad, daarin ben je niet de enige partij. Ik kan goed de bril opzetten van een gedeputeerde of wethouder, om vervolgens te kijken hoe we daarin samen kunnen komen. Daar heb ik afgelopen jaar al veel plezier van gehad.”

Het veranderde reisgedrag is enerzijds een bedreiging, maar ik zie het ook als kans

Hoewel Mentink binnen Hermes al snel werd geconfronteerd met de coronacrisis, staat dat zijn ambities niet in de weg. Het belang om te blijven innoveren is volgens hem juist groter geworden, al zal dit wel langer duren zolang het lastig is om te kunnen investeren. “Aan de andere kant hebben niet alleen een coronacrisis, maar ook een klimaatcrisis. Die afspraken liggen er en worden niet losgelaten.”

Is verduurzaming je voornaamste ambitie?

“Het belangrijkste is dat we een goed product leveren voor onze reizigers, zodat ze snel zullen terugkeren. Dat willen we daarnaast op zo’n duurzaam mogelijke manier doen en dat gaat heel vaak samen.”

Zit in die ambitie ook een stukje ander vervoer? Bravoflex is in december gestopt in Zuidoost-Brabant, maar juist uitgebreid in West-Brabant. Het is dus zeker niet kansloos?

“Flexibele producten kunnen altijd onderdeel zijn van de oplossing. In Eindhoven en Arnhem-Nijmegen hebben we daarmee een hele goede proef gehad. We hebben bewezen dat we het kunnen, maar betaalbaarheid blijft een issue. Ik sluit echt niet uit dat we in nieuwe oplossingen flexvervoer gaan gebruiken om de bereikbaarheid te blijven garanderen.”

Als er nu een potje met geld wordt toegeschoven, laat je Bravoflex dan weer direct rijden in Eindhoven?

“Provincies weten heel goed dat bereikbaarheid van het platteland dure OV-kilometers zijn, maar je moet dat niet eindeloos subsidiëren om dit in stand te houden. We zullen als OV-sector een efficiënt product daarvoor moeten neerleggen. In Brabant wordt gekeken naar de combinatie met andere vervoersstromen zoals regiotaxi en scholierenvervoer. Als je daarmee een combinatie kunt maken, kan je laten zien dat er met het publieke geld wat er is een optimaal product wordt geleverd. In ons transitieplan kijken we opnieuw naar de kansen van flexproducten.”

(Tekst gaat verder onder de foto)

Hermes-directeur Martijn Mentink (foto: Transdev)

Dat transitieplan is een vereiste om later dit jaar in aanmerking te blijven voor de beschikbaarheidsvergoeding, waarover de komende weken een besluit moet worden genomen. De onzekerheden voor de OV-sector zijn op dit moment niet anders dan in oktober, aldus Mentink, wat het moeilijk maakt om een transitieplan te maken. “Ervan uitgaande dat vaccinatiegraad na de zomervakantie voldoende is, kunnen we dan zien hoe de mobiliteitsvraag zich gaat ontwikkelen.”

Door deze onzekerheden is op de Valleilijn en in Arnhem-Nijmegen, twee concessies waar Hermes rijdt, gekozen voor een noodconcessie. “Rond deze tijd hadden we de tender moeten inleveren voor Rijn-Waal. Ik ben blij dat we dat niet hoeven te doen. Ik weet nu niet hoe we de komende tien jaar een goed product kunnen leveren”, zegt Mentink. Hermes bekijkt momenteel ‘heel constructief’ hoe de noodconcessies kunnen worden ingevuld. “We laten de reizigers en onze opdrachtgevers zeker niet in de steek.”

Er wordt onderzoek gedaan naar alternatieve aanbestedingsvormen. Moeten risico’s worden weggenomen bij vervoerders?

“In het huidige landschap mogen we blij zijn dat de overheid een aantal risico’s naar zich toetrekt met noodconcessies, transitieplannen en de beschikbaarheidsvergoeding. Voor de langere termijn zie ik geen aanleiding het systeem volledig op de kop te gooien. We hebben als sector laten zien dat we in een concurrerende markt op een heel efficiënte manier een mooi product voor reizigers kunnen maken. Wat mij betreft gaan we daar zo snel mogelijk naar terug. Laten we wel kijken wat we uit deze crisis kunnen leren om het beter te gaan doen.”

“Flexibiliteit is een punt waarmee we meer kunnen doen in het OV. In september en oktober is het drukker dan in mei en juni, maar we rijden wel dezelfde dienstregeling met hetzelfde aanbod. Daar kun je meer op inspelen als je een basisdienstregeling maakt, die je altijd biedt en van waaruit je kan opschalen. Stel dat er reispatronen ontstaan waarop maandag, dinsdag en donderdag drukke dagen worden. Dan wil je de frequentie op die dagen hoger zetten, maar niet op de thuiswerkdagen. Ik weet nu niet welke dagen dat worden, maar wil daar in de toekomst graag wel op kunnen inspelen.”

“Een stapje verder gedroomd is het voorspellend vermogen van patronen van reizigers. Dat je weet dat je minder vraag hebt op basis van de weersvoorspellingen. Ik kan me voorstellen dat de flexibiliteit op een gegeven moment zo groot wordt, en de data zo sterk, dat we daar als OV op kunnen inspelen. Daar moeten we dan wel mee kunnen omgaan. Ik zie echt ruimte voor verbetering door flexibiliteit te krijgen. Daar liggen kansen en dat zijn we aan het onderzoeken voor ons transitieplan.”

In september en oktober is het drukker dan in mei en juni, maar we rijden wel met dezelfde dienstregeling

Wat staat er voor de komende jaren verder op de planning?

“Ik ben bij Hermes gekomen om een duw te geven aan het OV. We zijn bezig om zero emissie verder uit te rollen in Eindhoven. Nu zijn het 43 op de 200 bussen. Dat is in kilometers al best veel omdat het om intensieve lijnen gaat. De komende jaren willen we er in eerste instantie 64 extra. We zijn van alle kanten aan het kijken om de financiering daarvoor rond te krijgen. We zijn ook aan het kijken om de HOV-lijnen meer kracht te geven, om de uitstraling van het OV te versterken.”

“Ik hoop verder echt dat de Brainportlijn een plekje krijgt in het regeerakkoord. Daar zit een stevige ambitie voor autonoom vervoer. Wij hebben als Transdev ervaring met de ParkShuttle in Nederland en diverse pilots in andere landen. In Helmond gaan we ook een pilot doen. De technologie daarvoor gaat heel snel en ik zie het zeker gebeuren op plekken met veel vrijliggende infrastructuur. De Brainportlijn kan echt een aanvulling zijn op het OV.”

De focus zal daarnaast vanzelfsprekend gericht zijn op het terugwinnen van de reiziger. Mentink wil zich met name bezighouden met de manier waarop mensen hun keuze maken voor mobiliteit. Hoewel het OV daarin op achterstand staat, ziet hij kansen om samen met werkgevers mee vorm te kunnen geven aan dit nieuwe reisgedrag. “Dat staat of valt met het leveren van een goed product. Daar komt ook Mobility as a Service (MaaS) bij kijken, waarmee je als OV weer een goede plek in de mobiliteit kunt krijgen. Ook dit vraagt weer om flexibiliteit.”

Lees ook:

Auteur: Dylan Metselaar

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.