Coronasteun hield GVB ook in afgelopen coronajaar overeind

Zonder beschikbaarheidsvergoeding van het Rijk en de flexibiliteit van het personeel zou GVB 150 miljoen euro verlies hebben geleden het afgelopen jaar. Als gevolg van de coronamaatregelen halveerde het aantal reizigersritten immers en daarmee op inkomsten uit de kaartverkoop vergeleken met de periode voorafgaand aan de pandemie. Dat wordt duidelijk uit het jaarverslag over 2021 van de Amsterdamse stadsvervoerder.

Net als in het eerste coronajaar 2020 daalde het aantal reizigersritten bij GVB in 2021. Er waren minder reguliere reizigers en ook de toeristen bleven weg. Het ging om 133,4 miljoen reizigersritten, exclusief de veren. In 2019, het jaar voorafgaand aan de pandemie, waren dat er nog 266,8 miljoen. Daarmee kelderden ook de reizigersopbrengsten naar 174 miljoen euro (versus 180,4 miljoen euro in 2020 en 332 miljoen euro in 2019).

Kleine winst door onderhoudswerkzaamheden

Dat het OV in Amsterdam kon blijven functioneren, zegt GVB te danken te hebben aan de beschikbaarheidsvergoeding van de rijksoverheid van 156,9 miljoen in 2021 (127 miljoen euro in 2020). Ook de flexibele houding van de medewerkers hielp mee. Daarnaast heeft de vervoerder om operationele kosten te besparen de dienstregeling met 12 procent ingekrompen vergeleken met de periode vóór corona. Zonder de coronasteun zou GVB rode cijfers hebben geschreven en was het verlies uitgekomen op 150 miljoen euro. Dat de holding toch een bescheiden winst van 2,1 miljoen euro wist te realiseren, komt voor rekening van de onderhoudswerkzaamheden aan tram- en metrorails en aan de veren.

Het vervoersbedrijf zegt terug te kijken op “een intensief jaar met veel onzekerheid”. Ondanks de coronaperiode gingen geplande ontwikkelingen gewoon door, zoals de vergroening van de vloot. Het afgelopen jaar zijn dertien dieselbussen vervangen door elektrische voertuigen. Met de 44 e-bussen die GV nu heeft zijn er vijf lijnen inmiddels geheel elektrisch. In de loop van dit jaar komen er nog eens 31 elektrische bussen bij. GVB noemt de aansluiting op het lokale stroomnet daarbij wel een uitdaging door de wachtlijst die de netbeheerder hanteert vanwege de drukte op het stroomnet. Er loopt overleg met gemeente, Vervoerregio Amsterdam en de netwerkbeheerder.

Niet alleen de busvloot werd duurzamer in 2021, maar ook de veerponten. In juli vorig jaar deed de eerste volledig elektrische Noordzeekanaalpont zijn intrede als eerste van de vijf die de dieselponten moeten gaan vervangen.

Metrobeveiligingssysteem

Voor GVB was 2021 ook het jaar van de introductie van het nieuwe metrobeveiligingssysteem. Dat gaf de nodige hoofdbrekens. De metro viel verschillende keer stil en het kostte veel tijd, energie en overleg met de gemeente Amsterdam en leverancier Alstom om het systeem op het hele net werkend te krijgen. Uitstel was volgens GVB geen optie vanwege de komst van het nieuwe metrotype M7 en de verbouwingen en spooraanpassingen rondom Zuidasdok.

Ook in de organisatie waren er enkele veranderingen het afgelopen jaar. Met de Vervoerregio Amsterdam kreeg GVB er een nieuwe aandeelhouder bij. Daarvoor waren de aandelen volledig in handen van de gemeente Amsterdam. Verder nam het bedrijf de railinfrastructuur over van de afdeling Metro en Tram van de gemeente Amsterdam en is dus naast vervoerder en uitvoerende aannemer ook infrabeheerder geworden.

Meer stress, hogere werkdruk

In het voorwoord bij het jaarverslag zegt directeur Claudia Zuiderwijk zich te realiseren dat alle inspanningen om het bedrijf overeind te houden en alle onzekerheid “een grote wissel trekken op onze medewerkers”. Dat zag ze onder meer terug in het gestegen aantal ziekmeldingen door corona en quarantaine. “De stress is toegenomen, bijvoorbeeld door een hogere werkdruk en door toenemende agressie in de bus of tram. Dit zijn allemaal heel reële problemen waar we nadrukkelijk aandacht aan blijven besteden. We zoeken telkens naar manieren om onze mensen te ondersteunen en in verbinding te blijven.”

De komende tijd zegt GVB door te gaan met het terugbrengen van de kosten, vergroten van de wendbaarheid en het verbeteren van het werknemersklimaat. Hoewel alle coronamaatregelen inmiddels verdwenen zijn, verwacht GVB dat de onzekerheden de komende jaren blijven. Het is immers niet duidelijk hoe snel het reizigersaantal zich herstelt en hoe lang vervoersbedrijven nog een beroep kunnen doen op de beschikbaarheidsvergoeding. Vooralsnog lijkt die aan het einde van dit jaar te stoppen, zo heeft het kabinet onlangs besloten. Of er een verlenging in zit, zoals ook verschillende Kamerleden onlangs wilden weten, daar laat staatssecretaris Vivianne Heijnen van Infrastructuur en Waterstaat zich tot nu toe niet over uit.

Beschikbaarheidsvergoeding en BDU

Een andere onzekerheid is dat GVB niet weet op hoeveel geld uit de Brede Doeluitkering (BDU) het bedrijf kan rekenen. “Pas als er duidelijkheid is over zowel de beschikbaarheidsvergoeding als de BDU kunnen we een dienstregeling opstellen en inzet van medewerkers en voertuigen plannen – niet alleen voor 2022 en 2023, maar ook voor de jaren daarna”, zegt het bedrijf in het jaarverslag.

Lees ook

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve aanbieding

Bekijk de aanbieding

Onderwerpen: , ,

Auteur: Yvonne Ton

Yvonne Ton is freelance journalist voor de online vakbladen van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.