Roel Berghuis, FNV

FNV Spoor: Quickscan ACM over machtspositie NS misleidend

OPINIE – De toezichthouder Autoriteit Consument en Markt (ACM) publiceerde vorige week de ‘Quickscan personenvervoer per spoor 2013’. Het persbericht, dat samen met de quickscan door de ACM werd uitgebracht, had de kop ‘Machtige positie NS benadeelt regionale vervoerders op het spoor’. De toezichthouder heeft een oneerlijke en misleidende quickscan gemaakt en gepresenteerd. Dat zegt vakbondbestuurder Roel Berghuis van FNV Spoor.

Lees hieronder zijn opiniestuk.

De toezichthouder Autoriteit Consument en Markt publiceerde op 11 november de ‘Quickscan personenvervoer per spoor 2013’. Veel media namen de bevindingen van de ACM over in de krant of online. NS was voor een dag weer kop van jut. Nu vind ik dat NS – vanwege het feit dat ze in Nederland nu eenmaal een grote partij is en over het Hoofdrailnet reizigers vervoeren – op geen enkele wijze het andere vervoerders moeilijk mag maken om hun diensten aan de reiziger aan te bieden. Daar waar dit wel gebeurt, moet worden ingegrepen.

Toezichthoudende inspecties

Enkele observaties: In Nederland kennen wij veel en ook allerlei soorten en maten aan toezichthoudende inspecties. In het onderwijs, gezondheidszorg, banken, op huisartsenposten en er is zelfs een inspectie honden tax. Door een steeds kleinere overheid zijn toezichthouders en inspecties ingesteld die van oudsher controlerende taken van de overheid moeten overnemen. Verschil is alleen dat deze toezichthoudende inspecties onafhankelijk kunnen en moeten opereren en geen parlementaire verantwoording hoeven afleggen.

Bizar is het dat de kritiek op het werk van veel toezichthouders niet van de lucht is. Met ronkende persberichten worden bevindingen en rapporten de wereld ingestuurd. Daarbij vergezeld van een pleidooi om het geconstateerde probleem voor eens en altijd op te lossen door meer bevoegdheden te verlenen aan: de desbetreffende toezichthouder of inspectie.

Onafhankelijk onderzoek

Nu verwacht ik van een toezichthouder, onafhankelijk, grondig en eerlijk onderzoek en doelmatige aanbevelingen als er daadwerkelijk knelpunten zijn geconstateerd. Nu vallen mij bij de quickscan personenvervoer per spoor 2013 van de ACM een aantal zaken op:

1. ACM pretendeert dat er sprake is van een echte markt op het spoor

De ACM ziet het spoor als een markt. En op een markt moet eerlijke concurrentie zijn, aldus de op het eerste oog simpele logica van de ACM. Maar hoe komt de ACM erbij dat er sprake is van een markt op het spoor? Op een markt zijn diverse verschillende marktpartijen actief. In Nederland rijdt NS (Nederlands staatsbedrijf) over het Hoofdrailnet en op een aantal regionale lijnen rijdt Deutsche Bahn dochteronderneming Arriva (Duits Staatsbedrijf). In het zuiden van Nederland treint Veolia maar dit Franse Staatsbedrijf staat inmiddels te koop (het zou mij niets verbazen als Deutsche Bahn/Arriva Veolia gaat overkopen – dan zijn er nog twee staatsbedrijven actief in het personenvervoer in Nederland).

2. ACM heeft helemaal geen onderzoek gedaan

Als je het vuistdikke rapport goed leest, zie je dat ACM helemaal geen onderzoek heeft gedaan. Maar slechts een lijstje heeft gemaakt van knelpunten die door het Duitse Staatsbedrijf Arriva en het Franse Staatsbedrijf Veolia zijn aangedragen aan de ACM. ACM heeft het woord ‘quickscan’ wel erg letterlijk genomen door dit lijstje van knelpunten niet zelf te toetsen en snel tot allerlei stevige aanbevelingen over te gaan.

3. ACM constateert in het rapport helemaal geen misbruik

Verder lezend wordt het nog gekker. ACM constateert helemaal geen misbruik van NS. ACM komt tot de conclusie: kans op misbruik is aanwezig, en onwenselijk, dus moet dit worden voorkomen. Omdat NS nu eenmaal de vervoerder op het Hoofdrailnet is – en dus groot – moet NS volgens de ACM worden aangepakt. De kans is namelijk aanwezig dat NS – als grote speler – andere spelers benadeelt.

4. ACM wil het ‘geconstateerde probleem’ te lijf gaan door meer bevoegdheden voor ACM

ACM komt met stevige aanbevelingen. Ofwel er moeten flinke structuurwijzigingen komen (zodat NS een toontje lager zingt) of ACM moet meer bevoegdheden krijgen (zodat ze NS op de huid kunnen zitten). Ik begin langzamerhand ernstig te twijfelen aan de agenda van de ACM. Of wil de ACM een Nederlands spoorbedrijf als NS, waar de Nederlandse Staat de enige aandeelhouder van is, een kopje kleiner maken ten gunste van buitenlandse staatsbedrijven?

5. Nergens wordt stilgestaan bij de maatschappelijke rol die NS vervult in Nederland

Niet lang geleden heeft minister Melanie Schultz van Haegen van Infrastructuur en milieu, aan NS gevraagd om de reisinformatie te verbeteren. De minister was tot de conclusie gekomen dat je reisinformatie het beste door één centrale speler kunt laten regelen.

NS verwelkomde een paar honderd medewerkers van ProRail en heeft de afgelopen twee jaar miljoenen geïnvesteerd om de reisinformatie voor alle reizigers te verbeteren. Afgelopen winter werden de eerste resultaten hiervan zichtbaar.

Concurrerende bedrijven

De concurrerende buitenlandse staatsbedrijven klagen steen en been: ze vinden het heel vervelend dat de minister nu juist NS heeft uitgekozen om deze reisinformatie te verstrekken. De ACM maakt hier handig gebruik van en geeft aan dat NS in de positie is om haar macht te misbruiken en daarom zou de reisinformatie weer bij NS moeten worden weggehaald.

Dat er op het spoor dus geen sprake is van een echte markt en dat NS als maatschappelijk bedrijf investeert voor de reiziger maakt de ACM blijkbaar niets uit. De opstelling van de ACM is ook een belediging voor de hardwerkende NS medewerker!

Quickscan

Bij het lezen van de quickscan komt het ronkende persbericht van de ACM met de kop ‘Machtige positie NS benadeelt regionale vervoerders op het spoor’ in een ander daglicht te staan. De ACM ziet er op toe en controleert dat bedrijven eerlijk te werk gaan als zij producten en diensten aan consumenten verkopen.

Wat mij betreft heeft de ACM een oneerlijke en misleidende quickscan personenvervoer per spoor 2013 gemaakt en gepresenteerd.

Roel Berghuis, vakbondsbestuurder van FNV Spoor in het werkgebied van de NS

Lees ook:

ACM: machtige positie NS benadeelt regionale treinvervoerders

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van OVPro en hoofdredacteur van de online vakbladen van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.