Anne Hettinga, directeur Arriva

Arriva-directeur: overheid moet spoorcontract met NS ontbinden

Na het harde Fyra-rapport kan de overheid willens en weten eigenlijk nog maar één besluit nemen, namelijk het spoorcontract met de NS ontbinden. Daarna moeten de contracten voor het hoofdrailnet én de HSL onafhankelijk aanbesteed worden, zodat andere vervoerders de kans krijgen om zich te bewijzen. Dit zegt directeur Anne Hettinga van Arriva.

Volgens Hettinga is de NS de afgelopen jaren tegen elke prijs beschermd door de overheid, maar hij hoopt dat de harde conclusies in het Fyra-rapport een opening voor andere partijen gaan creëren. In 2012 werd een aanbod van Arriva en Deutsche Bahn om met hogesnelheidstreinen te rijden niet serieus genomen. “Het lijkt wel alsof de Nederlandse overheid de marktwerking om zeep wil helpen en dat begrijp ik niet”, zegt Hettinga. “Bedrijven als Arriva, Connexxion/Veolia en Syntus weten een succes te maken van openbare aanbestedingen in de regio. Die kans zouden we ook moeten krijgen op het hoofdrailnet.”

Staatsbedrijf

Hoewel de Europese Commissie heeft voorgesteld om het spoor in Europa te liberaliseren, heeft de Nederlandse Staat altijd gelobbyd om het onderhands gunnen van spoorcontracten mogelijk te houden. In oktober besloten de Europese transportministers het binnenlandse treinvervoer niet te liberaliseren, waardoor onderhands gunnen in heel Europa mogelijk bleef. Daardoor krijgen andere vervoerders geen kans op het hoofdrailnet.

De directeur van Arriva is van plan om de conclusies van het Fyra-rapport te gebruiken om de positie van de NS aan de kaak te stellen. “We hebben juridisch gezien sterke kaarten. Op grond van wanprestaties moet een spoorcontract ontbonden worden”, aldus Hettinga. Hettinga zegt daarover een brief naar staatssecretaris Dijksma gestuurd te hebben. Mits de staatssecretaris zou besluiten om Arriva over het hogesnelheidsnet te laten rijden, zou Arriva binnen 3,5 jaar met echte hogesnelheidstreinen – die 300 kilometer per uur kunnen halen – over de HSL Zuid kunnen rijden.

Fyra-rapport

Hoewel het Fyra-rapport zich richt op het traject over de HSL Zuid, wil Hettinga dat het gehele contract tussen de NS en de Nederlandse overheid ontbonden wordt. Dit zou betekenen dat er ook een andere vervoerder op het hoofdrailnet mag rijden. “De NS heeft het hoofdrailnet cadeau gekregen inclusief de HSL, maar slaagt er niet in goede treinen te laten rijden”, zegt Hettinga.

Volgens de directeur van Arriva is ontbinding van het spoorcontract van NS de enige logische vervolgstap die de Nederlandse overheid kan zetten. Maar tot nog toe gaat het te weinig over die stap. “Sinds de presentatie van het Fyra-rapport wordt er alleen maar gesproken over randverschijnselen”, zegt Hettinga. “Ik vind dat er allemaal curieuze discussies worden gevoerd, terwijl het rapport voornamelijk heeft uitgewezen dat er ten tijde van de aanbesteding van de Fyra sprake was van wanbeleid bij de NS en mismanagement.”

Nieuw spoorvervoer

Eén van die randverschijnselen is de opmerking dat Arriva net zo goed een staatsbedrijf is. Arriva is sinds 2010 een dochteronderneming van Deutsche Bahn, maar tijdens de aanbesteding van de HSL was Arriva nog een private organisatie. Hettinga is van mening dat die vergelijking niet opgaat. “De situatie tussen Nederland en Duitsland is niet te vergelijken. In Duitsland is 45 procent van het spoor aanbesteed. In Nederland is het overgrote deel van het spoor onderdeel van het hoofdrailnet.”

Volgens Hettinga zijn de discussies over de marktwerking, de rol van de overheid en over andere partijen die tijdens de aanbesteding misschien gelieerd waren aan buitenlandse staatsbedrijven, allemaal ondergeschikt aan een veel belangrijkere discussie. “Namelijk: hoe gaan we het spoorvervoer in Nederland organiseren.”

Staatsbedrijf

Vervoerders – ook staatsbedrijven – moeten een rendabele businesscase hebben, is het advies van Hettinga. Nu is het in Nederland nog normaal dat een vervoerder subsidie van de overheid krijgt. De belastingbetaler moet dus altijd geld bijleggen in het openbaar vervoer. In het geval van de Fyra werd er veel geld geïnvesteerd, maar bleven de resultaten uit. “We zien dat verkeerd sturen aanbesteden van tijd tot tijd tot dit soort uitwassingen leidt.”

“Zo moeilijk is het allemaal niet. Met gezond verstand kom je een heel eind.” Dat gezond verstand is de afgelopen jaren nauwelijks gebruikt, vindt Hettinga. “Als je bedenkt dat wij destijds 50 miljoen inclusief bepaalde voorwaarden boden om op de HSL te gaan rijden en de NS 178 miljoen, dan vraag ik me af wat daar gaande was.”

Liberalisering spoor

Volgens de directeur kunnen aanbestedingen erg voordelig zijn in het openbaar vervoer. “Wanneer aanbestedingen gewoon goed georganiseerd worden, kan het de reiziger en ons veel goeds brengen. In Nederland bestaat nu een ongezonde relatie tussen de NS en de overheid, die debet is aan de situatie waarin we ons nu bevinden.”

Hettinga verwijst naar het buitenland om te bewijzen dat liberalisering op het spoor werkt. Een hint naar de Engelse situatie, wijst hij van de hand. “De prijs wordt bepaald door de vraag. En niemand klaagt in Engeland, want ze hebben erg goed materieel. Ik reis zelf altijd met buitengewoon veel plezier in Engeland.” Hij denkt dat het hoofdrailnet in Nederland ingedeeld zou kunnen worden in bundels met ‘logische reizigerspaden’. “Mensen zijn best bereid om over te stappen als de verbinding maar goed is”, vertelt Hettinga.

Internationaal busvervoer

Het treinvervoer over het hogesnelheidsnet wordt ook bedreigd door de internationale busreizen die Arriva aanbiedt. De directeur lacht om de bewoording. “Ik wil niet weer een jammerverhaal van de NS horen dat het aanbieden van internationaal busvervoer niet mag. Ik denk altijd: ga nu eens uit van je eigen kracht. Laten we met elkaar de strijd aangaan, zodat de reizigers hier uiteindelijk de vruchten van plukken.”

Wat is dan precies de eigen kracht van Arriva? Hettinga: “Wij denken in kansen en niet in bedreigingen. We grijpen kansen aan waar we die zien.” In Nederland exploiteert de vervoerder zowel trein- als busvervoer. Arriva rijdt met 1200 bussen, 101 treinen en 13 waterbussen en er werken bij het bedrijf 5000 medewerkers. Begin dit jaar kreeg Arriva nog de miljardenconcessie in Limburg gegund nadat Abellio werd uitgesloten van de concessie.

Regionale vervoerders bewijzen in de regio samen met de regionale opdrachtgevers dat het mogelijk is om goed vervoer te bieden na een aanbesteding, terwijl ze minder subsidie krijgen. De oplossing is in Hettinga’s ogen simpel. “De centrale overheden moeten hun rol goed en zuiver uitvoeren en voldoende tijd en kunde investeren. Dan kunnen we de reiziger en de belastingbetaler goed spoorvervoer aanbieden.”

Inge Jacobs

Auteur: Inge Jacobs

Inge Jacobs is vaste redacteur van OVPro en schrijft voor verschillende andere vakbladen van ProMedia Group.

13 reacties op “Arriva-directeur: overheid moet spoorcontract met NS ontbinden”

Beno Doedens|17.11.15|09:20

Als Arriva geen subsidie van de overheid krijgt voor haar treindiensten is het spoor snel leeg.

Ibo De Joode|17.11.15|10:27

Arriva is in regionaal vervoer dan wel goed, een lijn Leeuwarden – Stavoren exploiteren is natuurlijk wat anders dan Groningen – Den Haag. Daarnaast, als het vervoer erg goed gaat: volle treinen rond Groningen, dan staat de provincie klaar om verlenging treinen te betalen, niet Arriva. Zo is het gemakkelijk praten over weinig subsidie krijgen.

Leo Donk|17.11.15|10:57

Bekende langspeelplaat. Tijd voor de vernieuwing! Bv. “Duitse overheid doet volledige DB-net in aanbesteding vanwege onvoldoende prestatie.” Op het drukbereden Nederlandse hoofdrailnet valt veel meer te verdienen. Één van de best presterende spoorbedrijven op mondiaalniveau is NS. Toch wordt vooral hetgeen minder goed gaat breed uitgemeten door media en daarmee door politiek. Nogal eens gevoed door de FMN, in zoverre behoorlijk effectief. Vast en zeker minder goed voor het OV op langere termijn.

Sander Rom|17.11.15|11:02

Ik vind gewoon dat die xxx van directeur van Arriva de NS gewoon met rust moet laten. De directeur van Arriva is gewoon een aasgier die probeert om NS gewoon kapot te krijgen. Laat NS gewoon hoofdrailnet gewoon rijden en HSL-zuid en Arriva de regionale lijnen van het spoor. Ik hoop gewoon dat de nieuwe staatssecretaris NS beschermt tegen aasgieren zoals Arriva

kees boer|17.11.15|15:38

Her en der zijn er toch wel positieve berichten,bij de NS steeds de klacht over overvolle treinen,geef Arriva eens een kans om zich waar te maken,laat staan dat bij NS de handen steeds boven het hoofd gehouden is

Sander Rom|17.11.15|16:09

Ik zal nooit Arriva een kans geven dat ze mogen rijden op het hoofdrailnet en HSL-Zuid. Ik heb gewoon liever dat alle regionale lijnen van Arriva weer teruggeven aan de NS en dat de NS alleenheerser wordt op alle spoorlijnen van Nederland. En dat Arriva z.s.m. Nederland zal verlaten

Lars Vervoort|18.11.15|11:24

Of je nu wel of niet van Arriva houdt, doet er niet toe. Het verhaal van Hettinga is helder en overtuigend. Inmiddels is iedereen het er wel over eens dat de NS er en zootje van heeft gemaakt en dat er met NS nooit HSL treinen gaan rijden over een verdomd mooi stukje spoor in NL. Regionale vervoerders als Arriva hebben het de afgelopen jaren gewoon substantieel beter gedaan dan NS. hoge reizigers tevredenheid, goeie spullen, vriendelijk personeel. Goed voor de reizigers dus

Anoniem X|18.11.15|13:13

Meneer Hettinga vergeet iedere keer zo makkelijk dat hij zelf ook onderdeel is van een veel groter staatsbedrijf, i.c. Deutsche Bahn, dat zelf ook forse materieelproblemen heeft.

Frank.

Arco Sierts|08.12.15|16:33

Kortom: Hettinga heeft op zich best een punt, maar omdat hij het roept, is de boodschap meteen al verdacht en gaat alle inhoudelijkheid verloren. Het gaat alleen nog over belangen en belangenstrijd.
Misschien zou Hettinga er verstandiger aan doen om zich wat bescheidener op te stellen. Niet meteen ‘Alles is voor Bassie’, maar begin eerst es met 1 samenhangend IC-vervoerskavel. Bijvoorbeeld IC-cluster Groningen/Leeuwarden-Zwolle-Randstad: einde materieelprobleem + 200 km/u op Hanze+Flevolijn.

Bjorn Weggen|28.12.15|17:01

Hij heeft makkelijk praten hij heeft maar een klein gedeelte van het treinvervoer in Nederland waar hij verantwoordelijk voor is, dan kun je je ook wat makkelijker specialiseren, de ns heeft veel meer verantwoordelijkheid en ook meer kosten, de ns doet het met velios in Engeland ook heel goed, omdat de ns Daar ook veel minder verantwoordelijkheden heeft.

Bjorn Weggen|28.12.15|17:02

daarbij ben ik van mening dat als je de hoofdlijnen gaat verdelen over verschillende vervoerders het voor de reiziger ook niet makkelijker word qua treintijden en aansluitingen, en dan heb ik nog het nog niet eens over het gezeur met die verschillende ov chipkaartpaaltjes van elke vervoerder.

Bjorn Weggen|28.12.15|17:18

Met velios bedoelde ik abellio

Jerrystolk|01.02.18|13:32

Markwerking.

het magische economische argument van CEO’s en stervens rijke mensen.
Want zodra de overheid het allemaal maar vrijlaat gaan de prijzen vanzelf allemaal vrijwillig omlaag en wordt de service beter.
Want bedrijven zijn filantropische instellingen, als we ze alleen maar hun gang laten gaan dan zullen ze ons van dienst zijn.

Niet dat de onzin met de NS op dit moment zo goed werkt…………als half staatsbedrijf en half normaal bedrijf.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.