Bussen van Syntus Twente in Enschede

Het jaar 2019 voor negen vervoerders in het OV

2019 is ten einde. Een jaar waarin de negen vervoerders in de Nederlandse OV-sector innoveerden en samenwerkten om een signaal af te geven richting de landelijke politiek. Aan de andere kant streden ze om concessies en kampten ze met ontevreden reizigers, medewerkers en techniek die tekort schoot. OVPro kijkt terug op de nieuwtjes van afgelopen jaar die het meest gelezen werden of het meeste teweeg brachten onder de lezers.  

NS

Voor NS was het in 2019 belangrijk om goed te presteren, aangezien volgend jaar een besluit wordt genomen over de spoorordening in Nederland. Net voor het einde van het jaar, liet NS al weten te verwachten alle kpi’s gewoon te kunnen halen. Succes werd ook gehaald bij het bezwaar van de spoorvervoerder tegen de door ACM opgelegde boete van 41 miljoen euro. Die verdween door uitspraak van de rechter van tafel.

Afgelopen jaar leken de pleidooien van topman Roger van Boxtel meer effect te bewerkstelligen. Het internationale treinverkeer kreeg extra aandacht, de staatssecretaris besloot een nachttrein te subsidiëren en de komst van een Investeringsfonds lijkt extra geld voor het OV te beloven. NS waarschuwt al enkele jaren dat meer geld nodig is om de verwachtte reizigersgroei op te vangen.

Tegelijkertijd kreeg de vervoerder het ook voor bepaalde beslissingen fors voor de kiezen. Vooral in het laatste kwartaal van 2019 kwam kritiek. Reizigersorganisaties en reizigers hebben harde kritiek geuit op de beslissing om de middagspitskorting te schrappen. Verder stelde Arriva-directeur Anne Hettinga dat veel te weinig werd gedaan aan de belofte voor meer decentralisatie op het spoor en de vreugde over de terugkomst van de nachttrein werd niet door alle partijen unaniem gevoeld. Zo is FlixBus is van plan actie te ondernemen.

Qbuzz

Qbuzz eindigde 2019 met twee hoogtepunten. Ten eerste de aanvang van de nieuwe concessie Groningen Drenthe. Qbuzz verzorgde hier ook al eerder de concessie, maar toch was de start een spannend moment vanwege de introductie van een flink aantal nieuwe, elektrische bussen. Bovendien kon U-OV in Utrecht na anderhalf jaar vertraging eindelijk gaan rijden op ‘Tram 22’, de voormalige Uithoflijn. Het succes van de Qlink-lijnen in Groningen zal bovendien worden herhaald in Utrecht. Met U-link wordt een hoogwaardig kwaliteitsnetwerk van bussen in Utrecht gerealiseerd.

De vervoerder startte 2019 echter juist met onrust rondom de nieuwe concessie Drechtsteden-Molenlanden-Gorinchem en ondanks veel inspanningen en wel degelijk minder problemen, worstelt de vervoerder daar nog steeds mee. Komende januari moet de vervoerder hierover tekst en uitleg gaan geven aan de opdrachtgever.

Connexxion

Connexxion kreeg te maken met een grote verandering in het management. In het voorjaar verliet zowel algemeen directeur Bart Schmeink als OV-directeur Eric van Eijndhoven het bedrijf om elders aan de slag te gaan. Schmeink trad later in dienst als adviseur bij busbouwer Ebusco; Van Eijndhoven stapte over naar Tranzer. Oud-gediende Manu Lageirse keerde terug en later in het jaar werd Pier Eringa, voormalig directeur van spoorbeheerder ProRail, algemeen directeur. Hij gaf aan zich te verheugen om de rol van Transdev op decentrale lijnen te vergroten.

Maar tot teleurstelling van de vervoerder luidde 2019 ook het einde in van het maatwerk-concept Breng flex in de regio Nijmegen. Het systeem is te duur, oordeelde de opdrachtgever. In Eindhoven heeft een vergelijkbaar concept juist nog een extra jaar gekregen om zichzelf te bewijzen.

Bovendien trok Connexxion dit jaar meerdere keren de aandacht voor zijn manieren om nieuw personeel te werven. Al in 2018 werd bekend dat rituitval een reëel risico vanwege een tekort aan chauffeurs en dat probleem was afgelopen jaar niet opgelost. Connexxion besloot daarom om statushouders op te leiden in de regio Nijmegen en er werden zelfs Spaanse buschauffeurs naar Nederland gehaald om in de concessie Amstelland-Meerlanden (AML) in te zetten. Die concessie werd op de valreep van 2019 met vijf jaar verlengd.

EBS

EBS kreeg dit jaar definitief de gunning van concessie Haaglanden, nadat het eerder ook al Voorne-Putten wist te winnen. Dit gebeurde nadat Connexxion het bezwaar tegen de gunning niet doorzette. Zo is EBS in korte tijd aanzienlijk gegroeid als bedrijf in de Nederlandse OV-markt. Een uitdaging, maar een die met succes werd voltooid, aldus EBS-directeur Wim Kurver.

Daar stond tegenover dat EBS zich in 2018 niet meer de beste vervoerder op het vasteland mocht noemen op basis van de OV-Klantenbarometer. De concessie Waterland stond nu op een gedeelde vierde plaats en kreeg gemiddeld een 7,9. Dat was een jaar eerder nog een 8,0. Wel sleepte de vervoerder met de concessie Voorne-Putten de titel ‘meest duurzame concessie’ in de wacht door niet langer met dieselbussen te rijden, maar alleen met voertuigen op groengas. CROW erkende daarmee de aanzienlijke milieuwinst die hiermee werd behaald.

Arriva

De OV-klantenbarometer was afgelopen jaar juist een groot succes voor vervoerder Arriva. Die wist de drie finaleplaatsen binnen te slepen met de waterbus in de regio Dordrecht/Rotterdam, het busvervoer op de Waddeneilanden en het busvervoer in de Friese stad Leeuwarden. Echter was ook veel onzeker voor de vervoerder. Zo heeft het jaar met name in het teken gestaan van de mogelijke verkoop van de personenvervoer-tak door moederbedrijf Deutsche Bahn.

DB moet extra geld generen om de torenhoge schuld af te lossen en hoopte daarvan een deel binnen te krijgen door Arriva voor enkele miljarden op de markt te gooien. Uiteindelijk leverde dit echter te weinig op, waardoor nu een beursgang wordt overwogen. De vervoerder wist er ook niet in te slagen om de Drielandentrein realiteit te maken – de trein mag België niet in. Arriva verwacht in 2022 naar Luik te mogen doorrijden.

Keolis

Net als bij Connexxion, trad ook bij Keolis een nieuwe directie aan. Cees Anker verliet na zeven jaar zijn post en Frank Janssen trad aan. Net voor zijn aftreden hield Anker nog een pleidooi voor extra marktwerking in het OV, waarbij hij benadrukte dat de grote steden baat zouden hebben bij een openbare OV-concessie en meer regionale spoorlijnen weggenomen dienen te worden bij NS. Hij sprak net als de Arriva-topman zijn twijfels uit over de uitvoering van de plannen uit het Regeerakkoord om meer regionale lijnen te decentraliseren.

Zelf wist Keolis de concessie IJssel-Vecht te winnen. Daarbij versloeg het Arriva, Connexxion en EBS. Het is de eerste concessie die gegund wordt door drie provincies samen. Daar werd besloten om het Chinese BYD te kiezen voor de levering van ruim 250 bussen. Hier kwam kritiek op van de Nederlandse leverancier VDL, die aangaf dat hierdoor werkgelegenheid in Nederland verloren ging.

Keolis zelf bleef in 2019 worstelen met een tekort aan chauffeurs. Maar net als andere vervoerders heeft het pogingen gedaan om nieuw personeel te werven en een achttal nieuwe chauffeurs mocht afgelopen maand worden verwelkomd nadat zij succesvol een ontwikkeltrajecten hadden doorlopen.

RET

De Rotterdamse vervoerder RET mocht dit jaar zowel de nieuwe elektrische bussen als de Hoekse Lijn verwelkomen. Die laatste bleek al na een aantal maanden mateloos populair en past daarmee in een trend die al langere tijd zichtbaar is bij de vervoerders in de grote steden. Zij pleiten daarom al enkele jaren voor extra investeringen in mobiliteit en RET-directeur Maurice Unck gaf ook dit jaar weer aan dat bepaalde projecten hoog op zijn lijstje stonden om de groei op te vangen. Hij gaf in december aan ongeveer 5 miljard nodig te hebben.

Eerder kreeg de vervoerder ook een lening van ruim 100 miljoen euro om de elektrische bussen te kunnen bekostigen. Ook EBS kreeg enkele miljoenen van de opdrachtgever. Het gaat hier om een samenwerking tussen de MRDH en de vervoerder, die ook al ingezet is door de Vervoerregio Amsterdam. De lening moet voor het einde van de concessieperiode zijn terugbetaald.

HTM

De Haagse HTM schaarde zich achter het verzoek voor extra geld om te voorkomen dat het OV in de Randstad vastloopt. Net als bij de RET groeit het OV harder dan vooraf ingeschat en daar is in de investeringen nauwelijks rekening mee gehouden. Die drukte heeft overigens weinig effecten gehad op de klanttevredenheid, want zowel RET als HTM scoorde afgelopen jaar erg goed in de OV-Klantenbarometer.

HTM probeerde afgelopen jaar met innovaties het OV nog aantrekkelijker te maken. Zo besloot de vervoerder te gaan samenwerken met een aanbieder van deelfietsen en -scooters en rijdt de Haagse vervoerder inmiddels een zelfrijdend busje van de bushalte naar de ingang van het Haga Ziekenhuis.

Eerder in het jaar had de vervoerder echter ook onenigheid met de vakbonden over een nieuwe cao voor de circa 2.000 medewerkers. De directie gaf aan verbaasd te zijn over de staking in juli, omdat ze naar eigen zeggen ‘nog niet uitgepraat waren’. Bijna twee weken later werd alsnog een akkoord bereikt voor een loonsverhoging van 3,2 procent en een generatiepactregeling.

GVB

Waar RET en HTM weinig negatieve effecten merkten van de drukte, bleek afgelopen jaar uit de OV-klantenbarometer dat GVB dat geluk niet had. De Noord/Zuidlijn deed het erg goed, maar het busvervoer werd juist iets slechter beoordeeld. De vervoerder meent dat dit komt door de drukte van de nieuwe dienstregeling in juli 2018 en een hoog aantal omleidingen. Voor 2019 verwacht GVB weer gewoon een stijgende lijn. GVB is ook de enige vervoerder in Nederland die nog geen elektrische bussen in operatie heeft, al worden de voertuigen nu getest.

Een opvallend nieuwtje van GVB kwam dit jaar na de publicatie van het jaarverslag. Het is al jaren een doelstelling van de Amsterdamse vervoerder om minder afhankelijk te worden van subsidie en dat is ook noodzakelijk omdat die subsidie terugloopt. De dekkingsgraad was vorig jaar 91,9 procent en daarmee is het punt in zicht dat geen subsidie meer nodig is. Bovendien richtte de Amsterdamse stadsvervoerder afgelopen jaar alle pijlen op het concept Mobility as a Service (MaaS). Samen met HTM, RET en NS heeft het een publiek MaaS-platform opgericht.

Er wordt dus al samengewerkt met de andere publieke vervoerders, maar tevens bleek dat dit beter kan met de opdrachtgever en aandeelhouder, namelijk de Vervoerregio Amsterdam en de gemeente Amsterdam. Daarom is afgelopen jaar besloten om OV-boegbeeld Pedro Peters te vragen advies te geven om beter samen te werken.

Personeel

Alle stadsvervoerders en NS hadden in zowel maart als mei te maken met de landelijke pensioenstaking in Nederland. In maart ging het nog om een korte staking van 66 minuten in de grote steden en bij NS. Twee maanden later werd om dezelfde reden in heel Nederland het OV stilgelegd. In juni stemden de vakbonden in met het bevriezen van de AOW-leeftijd op 66 jaar en 4 maanden.

Onderwerpen: , , , , , , ,

Auteur: Inge Jacobs

Inge Jacobs is vaste redacteur van OVPro en schrijft voor verschillende andere vakbladen van ProMedia Group.

3 reacties op “Het jaar 2019 voor negen vervoerders in het OV”

Rik Spring|01.01.20|10:42

https://www.linkedin.com/posts/keolisnederland_geslaagd-diploma-job-activity-6606279064946778112-tmVF

Behalve de acht genoemde chauffeurs,kregen we er nog 15 nieuwe collega”s bij..

Evert Bouws|02.01.20|00:32

Wat Qbuzz betreft moet ik nog zien dat U-link echt zo’n verbetering is voor de regio Utrecht als hier wordt gesuggereerd. Het overleg met vertegenwoordigers van de reizigers was beneden de maat, het aantal verslechteringen overtreft het aantal verbeteringen. Voor heel wat verbindingen moet extra worden overgestapt.

Pat Rick|02.01.20|15:46

@Evert: klinkt een beetje zoals wat is gebeurd bij de Noord/Zuid lijn. Het zou goed zijn als de lijn extra zou zijn ipv dat men verbindingen schrapt.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.