GVB, trams

‘Tramlijn 25 in Amsterdam verdwijnt door ongelukkig beleid’

COLUMN – Tramlijn 25 is door ongelukkig beleid veel van zijn klanten verloren. De tram moest vanwege de aanleg van de Noord/Zuidlijn worden omgeleid, waardoor de verbinding minder aantrekkelijk werd voor de reiziger. De redenering van de GVB dat de trams beter ergens anders ingezet kunnen worden omdat tramlijn nog maar zesduizend instappers per dag heeft, klopt daarom niet. Dat zegt Rikus Spithorst van Maatschappij Voor Beter OV.

Lees hieronder zijn column.

‘Tram 25 heeft per dag slechts zo’n 6.000 instappers. Dat is erg weinig, dus die trams kunnen we beter ergens anders inzetten.’ Dat was de boodschap van het GVB en de Stadsregio Amsterdam. Klinkt redelijk. Maar als je er nog eens goed over nadenkt, dan valt er op deze cijfermatige onderbouwing heel wat af te dingen. Want cijfers vertellen lang niet altijd het hele verhaal. Want hoe komt het, dat er maar zo weinig reizigers van tram 25 gebruikmaken?

Aanleg Noord/Zuidlijn

Daar wil ik best wat over kwijt. Ooit was tram 25 een succesvolle, goed bezette lijn. Vlotjes werden reizigers tussen het centrum van Amsterdam en de Rivierenbuurt in Zuid vervoerd, via de Albert Cuypmarkt. Maar Amsterdam wilde vooruit in de vaart der volkeren, en koos voor de aanleg van de Noord/Zuidlijn. En dus diende tram 25 omstreeks 2002 wegens de bouw van een groot metrostation, in de Ferdinand Bolstraat, te  gaan omrijden. Een flinke omweg.

Ik was daar destijds bepaald niet blij mee, want ik vond zo’n lange omleiding slecht voor de reiziger, en daarmee dus ook slecht voor het OV. Dus vroeg ik aan het GVB, te bezien of er een tijdelijke trambaan via de naburige Hobbemakade zou kunnen worden aangelegd, zodat tram 25 (net als collega-tram 24, die ook moest worden omgeleid) zonder ernstige omweg zijn traject zou kunnen afleggen.

Omleidingstraject

Het GVB heeft toen geantwoord dat de aanleg van rails en wissels op dit omleidingstraject erg duur zou zijn, zeker in verhouding tot de vrij korte duur (twee jaar) van de stremming van de Ferdinand Bolstraat. Vanuit het besef dat het beschikbare geld niet oneindig is en sowieso doelmatig dient te worden aangewend, heb ik het er toen bij laten zitten en mij neergelegd bij een omleiding voor de duur van twee jaar.

Onterecht, naar nu blijkt: inmiddels duurt deze stremming al 10 jaar en was de aanleg van een tijdelijke trambaan zijn geld zeker waard geweest. Het reistijdverlies voor de klanten van tram 25 is fors. En naast tijdverlies voor reizigers, lijdt de rare omleidingsroute van tram 25 ook tot een greep in zijn portemonnee. De omleidingsroute Ferdinand Bolstraat – Ceintuurbaan – Van Woustraat – Weteringschans – Vijzelgracht wordt geheel aan de reiziger in rekening gebracht. De tramreiziger keert lijn 25 dus terecht de rug toe: gebruik van deze tram tussen de Rivierenbuurt en het centrum van de stad betekent tijdverlies en geldverspilling.

Lijnenbundel

Ook herhaaldelijk gedane suggesties om lijn 25 net als lijn 16 en 24 via de Albert Cuypmarkt en het Concertgebouw te leiden, werden telkens niet gehonoreerd. Deze suggestie had kunnen betekenen dat de frequenties van de trams 16, 24 en 25 op elkaar hadden kunnen worden afgestemd, waardoor de trams 16 en 24 iets minder vaak hadden behoeven te rijden op het drukste trajectdeel, namelijk Centraal Station – Albert Cuypmarkt (westzijde) – Concertgebouw. Daardoor had de lijnenbundel 16, 24 en 25 op economisch verantwoorde wijze kunnen worden geëxploiteerd.

Kortom: de argumentatie “er zitten nu eenmaal weinig passagiers in die tram 25, dus is opheffing logisch”, is slechts de halve waarheid. Tram 25 is door ongelukkig beleid veel van zijn klanten verloren, en dát is de reden dat er nu per dag nog maar een dikke zesduizend instappers resteren.

Instappers

Trouwens, het aantal instappers zegt weinig over een tramlijn. Want hoe ver reizen die “instappers” dan met de tram? Twee haltes? Of lange afstanden? Trouwens, een korte lijn krijgt logischerwijze minder instappers dan een lange lijn, die nu eenmaal meer haltes bedient.

Een betere rekeneenheid is bijvoorbeeld het aantal reizigerskilometers dat een tramlijn verzorgt, gedeeld door het kilometrage van de trams van die lijn. Of korter: reizigerskilometers gedeeld door tramkilometers. En voor de bus idem dito. Pas dan weet je, in hoeverre de inzet van een tramwagen (of dus het overeind houden van een lijn) verantwoord is. Want echt, puur kijken naar het aantal instappers zegt weinig over het nut van een tramlijn en vertelt evenzeer nauwelijks iets over de tariefopbrengsten, en dus over het financiële rendement.

Rekenmeesters

Het OV wordt steeds meer het domein van rekenmeesters. Van boekhouders. Van procentengoochelaars. Ik vind dat niet altijd een goede ontwikkeling. ‘Meten is weten’, hoor je weleens zeggen.

Gezien de wijze waarop het GVB over tram 25 slechts de halve waarheid vertelt en gezien de manier waarop de Amsterdamse OV-portefeuillehouder Eric Wiebes zicht door de quasi-cijfermatige onderbouwing van het GVB in de luren heeft laten leggen qua opdoeken van tram 25, ben ik meer een liefhebber van de slogan ‘Weet wat je meet!’.

Rikus-Spithorst-Maatschappij-Voor-Beter-OV-

Rikus Spithorst van de Maatschappij voor Beter OV

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van OVPro en hoofdredacteur van de online vakbladen van ProMedia Group.

10 reacties op “‘Tramlijn 25 in Amsterdam verdwijnt door ongelukkig beleid’”

Paul Lamote|08.07.13|20:18

Ik begrijp de boodschap, maar het laatste stuk naar de Rivierenbuurt trekt dagelijks 330 reizigers en daarvoor rijden een kleine 75 trams de lus door de buurt. Je praat dan over zo’n 4 reizigers per rit, gemiddeld dus 2 uitstappers en 2 instappers. Hoe zeer ik als vaste OV-reiziger het OV een goed hart toedraag, je moet ook reeel zijn en dit zijn geen aantallen om een tramlijn in stand te houden. Het gvb oordeelt dan ook terecht dat het zijn capaciteit in dit soort tijden beter elders inzetten.

Maurits Van Witsen|09.07.13|11:22

Het belachelijkste is dat de trambaan in de Ferd.Bolstraat tussen de Ceintuurbaan en de Albert Cuypstraat al lang herlegd had kunnen worden, maar om de kosten uit te sparen wordt dit gedeelte van de straat nog steeds geblokkeerd, terwijl dat niet nodig is. Het zou ook lijn 24 ten goede komen. Kortom een grof schandaal.
Maurits van Witsen.

J.B. Polak|09.07.13|13:09

Ik ben het geheel eens met Maurits van Witsen. Niet met Paul Lamote. Die gaat m.i. voorbij aan het belangrijkste argument van Rikus Spithorst – en van Maurits van Witsen – t.w. dat de vermindering van het aantal reizigers geen autonome ontwikkeling is maar het gevolg van handelen van het GVB. Eerder dan opheffen van lijn 25 zou het dus voor de hand liggen dat het GVB zijn negatieve beleid terugdraait. Zie, nogmaals, Van Witsen.

Paul Lamote|09.07.13|13:44

@J.B.Polak
Zelfs als het aantal reizigers in de Rivierenbuurt zou verdubbelen door herstel van de oude route dan nog is het aantal reizigers veel te laag om de tram daar te handhaven. En al helemaal als je bedenkt dat de komende jaren de subsidie met 2/3 deel wordt verminderd.

Het Amsterdamse tramnet is zwaar verouderd: te veel lijnen, te lage frequenties en te veel lusjes en takjes. Inzetten op frequentere en snellere lijnen is daarom voor de toekomst het beste.

J.B. Polak|11.07.13|23:04

Weg met overlappingen en een teveel aan “lusjes en takjes”: OK.
Is het wel zo – de wethouder – dat de mensen hooguit 100 à 200 meter meer zouden moeten gaan lopen? Vrijheidslaan tot Pres. Kennedylaan: ca. 600 m. Stel eens dat men gemiddeld 300 m. meer zou moeten gaan lopen. Dat is anderhalf tot drie maal zoveel als wat de wethouder zegt.
Principieël vind ik dat men – ook Paul Lamote – niet zo voorbij moet gaan aan nadelen voor de gebruikers. Draait dan alles om bespaarde Euro’s bij het GVB?

Paul Lamote|14.07.13|17:33

@J.B Polak
Buiten de Randstad geldt een loopstand tot de halte van 500 tot 1000 meter en een frequentie van een halfuurdienst (stad) of uurdienst (streek) als heel acceptabel. Niet dat dat ideaal is maar ook daar zit men met het gegeven dat er niet onbeperkt budget is. In Amsterdam is men wel erg verwend.

Victor Bax|17.07.13|13:32

je kunt wachten op de volgende tramlijn die afgeschaft gaat worden, lijn 24. deze lijn heeft misschien 3 toegewijde haltes (haltes die met geen andere lijn worden gedeeld). ik heb ergens een overzicht gezien van plannen voor de komende jaren, en lijn 24 stond daar niet meer bij. zie deze URL (http://www.stadsregioamsterdam.nl/beleidsterreinen/openbaar-vervoer/investeringsagenda/) en zoek naar Plan22. er wordt wel geopteerd voor een tram 15, die de huidige bus 15 vervangt. ik zeg doen!

Paul Lamote|21.07.13|14:11

@Victor Bax
Lijn 24 zal sowieso sneuvelen als de Noord-Zuid lijn klaar is. Het gvb zal dan zoveel mogelijk mensen met de metro laten reizen omdat een metro in de exploitatie rendabeler is dan een tram.

Joachim Fleury|01.12.13|14:56

Amsterdamers verwend? In andere (buitenlandse) steden zijn er voor miljarden metronetwerken aangelegd met iedere 4-5 minuten een trein. Een fijnmazig frequent tramnet is veel goedkoper en gebruikersvriendelijker dan zo’n showmetro van een paar kilometer, zonder realistisch vooruitzicht op verlenging naar regionale bestemmingen.

Roel Jonker|25.05.15|22:29

je kan ook een beleid voeren,door de tram een onlogische route te laten
rijden,gevolg minder reizigers.
volgende stap is frequentie verlagen,gevolg beleid,
opheffen tramlijn.
dit beleid wordt al gevoerd sinds we met een tram reizen,
en er bezuinigd moet worden,wegens kosten overschrijding
Noord Zuid lijn ,een lijn welke voert van niets naar nergens.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.