Deportatietrein België Tweede Wereldoorlog. Foto: Rijksarchief België / CegeSoma

België onderzoekt rol spoorwegen bij deportaties Tweede Wereldoorlog

De federale regering en de senaat in België laten een onafhankelijk onderzoek uitvoeren naar de rol van spoorvervoerder NMBS bij de deportaties in de Tweede Wereldoorlog. Nederland deed dat al eerder, maar dan naar de rol van de NS.

Het onderzoek is een bijdrage van de overheid aan de plicht om te herinneren, zegt de Belgische vicepremier en minister van Mobiliteit Georges Gilkinet. “Deze herinneringsplicht maakt deel uit van onze democratie. Dit zet ons ertoe aan telkens opnieuw en ondanks alles onze fundamentele waarden van respect, vrijheid en diversiteit te verdedigen.”

Niet toevallig maakten de federale regering en de senaat het besluit om onderzoek te laten uitvoeren bekend op 27 januari. Precies op die datum, maar dan in 1945 werd concentratiekamp Auschwitz-Birkenau bevrijd.

Senaatsvoorzitter Stéphanie D’Hose noemt het belangrijk om in kaart te brengen op welke manier en met welke middelen de Duitse bezetter en hun collaborateurs te werk gingen. “Ik ben blij en trots dat deze zwarte pagina’s uit de geschiedenis van ons land verder in detail worden onderzocht. We zijn het aan de slachtoffers en hun nabestaanden verplicht om hun leed te erkennen om de onderste steen boven te krijgen. Om als samenleving waakzaam te blijven en het verleden zich nooit te laten herhalen.”

NS keerde schadevergoeding uit aan slachtoffers

In Nederland heeft de NS aan bijna 5.500 slachtoffers van de transporten in WOII of hun nabestaanden een schadevergoeding uitgekeerd van in totaal 43 miljoen euro. Dat gebeurde pas na een jarenlange strijd van Holocaust-overlevende Salo Muller.

Het Belgische onderzoek wordt uitgevoerd door het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij (CegeSoma) en borduurt voort op eerder onderzoek over hetzelfde onderwerp dat nu wordt uitgebreid. Het onderzoek spitst zich toe op de rol van NMBS in de konvooien die de Duitsers organiseerden voor de deportatie uit België van Joden, verzetsstrijders, Roma en Sinti, dwangarbeiders en andere slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog.

Gaten in kennis

Volgens het hoofd van CegeSoma, historicus Nico Wouters, is al langer bekend dat in opdracht van de Duitse bezetter Belgische machinisten en locomotieven werden ingezet voor de deportaties. “Maar toch zijn er nog veel gaten in onze kennis”, zegt hij op VRT Radio 1, over bijvoorbeeld de precieze besluitvorming.

Volgens Wouters was er weinig protest tegen de transporten. De Duitse greep op de NMBS was al sinds 1940 heel groot, zegt hij. “Maar we weten ook dat er 6.700 personeelsleden van de NMBS officieel erkend werden als verzetsmensen na de bevrijding.” Of zij ooit bijvoorbeeld sabotagepogingen hebben ondernomen, zal ook worden onderzocht.

Lees ook:

NS keert 43 miljoen euro uit aan slachtoffers transporten Tweede Wereldoorlog

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve aanbieding

Bekijk de aanbieding

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van OVPro en hoofdredacteur van de online vakbladen van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.

België onderzoekt rol spoorwegen bij deportaties Tweede Wereldoorlog | OVPro.nl
Deportatietrein België Tweede Wereldoorlog. Foto: Rijksarchief België / CegeSoma

België onderzoekt rol spoorwegen bij deportaties Tweede Wereldoorlog

De federale regering en de senaat in België laten een onafhankelijk onderzoek uitvoeren naar de rol van spoorvervoerder NMBS bij de deportaties in de Tweede Wereldoorlog. Nederland deed dat al eerder, maar dan naar de rol van de NS.

Het onderzoek is een bijdrage van de overheid aan de plicht om te herinneren, zegt de Belgische vicepremier en minister van Mobiliteit Georges Gilkinet. “Deze herinneringsplicht maakt deel uit van onze democratie. Dit zet ons ertoe aan telkens opnieuw en ondanks alles onze fundamentele waarden van respect, vrijheid en diversiteit te verdedigen.”

Niet toevallig maakten de federale regering en de senaat het besluit om onderzoek te laten uitvoeren bekend op 27 januari. Precies op die datum, maar dan in 1945 werd concentratiekamp Auschwitz-Birkenau bevrijd.

Senaatsvoorzitter Stéphanie D’Hose noemt het belangrijk om in kaart te brengen op welke manier en met welke middelen de Duitse bezetter en hun collaborateurs te werk gingen. “Ik ben blij en trots dat deze zwarte pagina’s uit de geschiedenis van ons land verder in detail worden onderzocht. We zijn het aan de slachtoffers en hun nabestaanden verplicht om hun leed te erkennen om de onderste steen boven te krijgen. Om als samenleving waakzaam te blijven en het verleden zich nooit te laten herhalen.”

NS keerde schadevergoeding uit aan slachtoffers

In Nederland heeft de NS aan bijna 5.500 slachtoffers van de transporten in WOII of hun nabestaanden een schadevergoeding uitgekeerd van in totaal 43 miljoen euro. Dat gebeurde pas na een jarenlange strijd van Holocaust-overlevende Salo Muller.

Het Belgische onderzoek wordt uitgevoerd door het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij (CegeSoma) en borduurt voort op eerder onderzoek over hetzelfde onderwerp dat nu wordt uitgebreid. Het onderzoek spitst zich toe op de rol van NMBS in de konvooien die de Duitsers organiseerden voor de deportatie uit België van Joden, verzetsstrijders, Roma en Sinti, dwangarbeiders en andere slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog.

Gaten in kennis

Volgens het hoofd van CegeSoma, historicus Nico Wouters, is al langer bekend dat in opdracht van de Duitse bezetter Belgische machinisten en locomotieven werden ingezet voor de deportaties. “Maar toch zijn er nog veel gaten in onze kennis”, zegt hij op VRT Radio 1, over bijvoorbeeld de precieze besluitvorming.

Volgens Wouters was er weinig protest tegen de transporten. De Duitse greep op de NMBS was al sinds 1940 heel groot, zegt hij. “Maar we weten ook dat er 6.700 personeelsleden van de NMBS officieel erkend werden als verzetsmensen na de bevrijding.” Of zij ooit bijvoorbeeld sabotagepogingen hebben ondernomen, zal ook worden onderzocht.

Lees ook:

NS keert 43 miljoen euro uit aan slachtoffers transporten Tweede Wereldoorlog

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve aanbieding

Bekijk de aanbieding

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van OVPro en hoofdredacteur van de online vakbladen van ProMedia Group.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.