‘Onmogelijk dat lijnbus in toekomst verdwijnt’

Heeft de conventionele lijnbus met een vaste dienstregeling nog toekomst? Dit was een van de centrale vragen tijdens het UITP-congres op Busworld in Kortrijk dit jaar. Die vraag is geïnspireerd door de komst van robotisering, autonome auto’s, de integratie met taxi en de opvatting dat spoor succesvoller is dan bussen. “Innovaties zijn juist voordelig voor de bussector, maar alleen als we nu slimme keuzes maken”, aldus lid van het kabinet van Eurocommissaris Violeta Bulc, Nikolaus von Peter. “We hebben een volledig geïntegreerd systeem nodig met individueel én collectief transport.”

Meerdere verschillende sprekers ontkenden niet dat de ontwikkelingen in het OV voor uitdagingen zorgden, maar waren in principe positief. “Bussen gaan nog steeds een glansrijke toekomst tegemoet”, meende key note speaker Alok Jain, de topman van Trans-Consult Asia, een consultantbureau dat zich specialiseert in Verkeer en Openbaar vervoer. De toekomst van het traditionele OV tegen de achtergrond van al deze innovaties, is dit jaar een onderwerp van het OV Debat // Aanbesteden.

Individueel vervoer

In tegenstelling tot de afgevaardigde van de Europese Commissie is Jain absoluut geen voorstander van individueel vervoer. Hij is van mening dat privaat autobezit de oorzaak is van de enorme congestieproblemen in de meeste grote steden in Azië en ook in Europa. Maar zelfs als individueel transport verder zal toenemen, vreest hij niet voor het voortbestaan van het openbaar vervoer.

“Het OV wordt niet in de vergetelheid geduwd”, stelde de topman, die veel onderzoek heeft gedaan naar de mogelijkheden van SMART mobility, data en het Internet of Things. “Het is wiskundig en natuurkundig onmogelijk dat het collectief openbaar vervoer zal verdwijnen. Je zult altijd duizenden mensen per dag moeten vervoeren en dat kan niet als zij allemaal in hun eigen auto stappen.”

Subsidie

Wel is hij het eens met de Von Peter dat vervoerders en concessieverleners zo snel mogelijk moeten inspelen op de innovaties. In Hongkong wordt dat al gedaan en met succes. “Elke vervoerder in Hongkong maakt nu winst en opereert zonder subsidie”, aldus Jain. Door het gebruik van data en slimme sensoren op de bussen, hebben de vervoerders de reizigerservaring kunnen verbeteren, de inzet van de bussen en de roostering kunnen optimaliseren en kunnen ze voortaan werken met predictive maintenance, met alle positieve gevolgen van dien.

Robotisering en digitalisering hebben er in Hongkong dus toe geleid dat de kosten voor vervoerders zijn gedaald met 20 tot soms wel 30 procent. Een percentage wat er volgens Jain voor zal zorgen dat bijna alle huidige vervoerders in ieder geval zonder subsidie kunnen opereren. “Het busvervoer heeft zeker een mooie toekomst en we hoeven ook niet bang te zijn dat bussen in de toekomst gaan verdwijnen”, stelde hij.

Tramvervoer

Niet alleen tijdens het congres, maar ook op de beurs Busworld was veel ruimte voor nieuwe ontwikkelingen in de bussector, zoals elektrificatie, robotisering en autonome voertuigen. Data lijkt hier ook een sleutelwoord voor succesvol busvervoer in de toekomst. Dit kan gebruikt worden om onderdelen van de operatie te optimaliseren.

Door goed gebruik te maken van data, kan een bus zelfs concurreren met een tram- of metrolijn, legde Tiffany Chu, oprichter van Remix, uit. Dit bedrijf ontwikkelde een applicatie, waarmee vervoerders of aanbestedende overheden gemakkelijk kunnen zien hoe ze hun busroutes kunnen optimaliseren. Via de applicatie wordt bovendien precies aangegeven wat de kosten en de baten zijn, waarmee duidelijk wordt gemaakt of dit een goede investering is. “Decennialang bestaat al het idee dat spoor een betere modaliteit was dan bus. Ik pleit hier voor het tegenovergestelde. Een bus kan net zo effectief zijn als een trein of metro.”

Congestie in steden

Daar komt nog bij dat bussen soms de enige optie zijn, beschreef John Barry van, hoofd Netwerkontwikkeling van het Britse Transport for London (TfL). Hij vertelde hoe het verkeer in Londen al jarenlang steeds verder vastloopt. Extra asfalt aanleggen is vanwege ruimtegebrek geen optie, maar het uitbreiden van rail is ook lastig. De metrostations hebben namelijk hun capaciteit al bereikt en het vergroten van deze stations is niet alleen heel duur, maar ook erg ingewikkeld.

Daar komt nog bij dat in Londen steeds minder geld beschikbaar is voor het vervoer en dat alle verbeteringen aan het OV gedaan moeten worden, terwijl er nauwelijks extra financiën beschikbaar zijn. “We worden geconfronteerd met uitdagingen door gebrek aan voldoende capaciteit en het gebrek aan geld”, schetst Barry het probleem. “Dit zijn problemen die niet uniek zijn voor Londen, maar ongetwijfeld door alle OV-bedrijven herkend worden.”

Verbeteren busnetwerk

Om Londen toch bereikbaar te houden, zet de vervoerder veel in op het verbeteren van loop- en fietsvoorzieningen, maar ook op een verbetering van het busnetwerk. TfL heeft gemerkt dat lijnbussen pas echt een aantrekkelijke optie zijn als de frequentie is vastgesteld op minimaal één bus per twaalf minuten. “Het is belangrijk dat mensen geen rekening hoeven te houden met een dienstregeling”, aldus Barry.

Bovendien wil TfL dat de betrouwbaarheid van de dienstregeling goed is. Door alle congestieproblemen in Londen is dat geen gemakkelijke opgave. Maar door de lijnen niet te lang te maken, blijft het risico op vertragingen beperkt. Het belangrijkste is dat TfL constant het busnetwerk blijft bekijken en analyseert om het beter te maken. “De verwachtingen van mensen voor wat wij kunnen doen met OV zullen maar blijven toenemen. Daar moeten wij dus op inspelen.”

Werkeloosheid

Von Peter waarschuwde dat vervoerders en overheden de ontwikkelingen niet kunnen tegenhouden en dit dus ook niet moeten willen.“We moeten altijd vooruitdenken op ontwikkelingen; zelfs als ze pas over een paar jaar komen.” Dat betekent ook dat medewerkers en vakbonden meegenomen moeten worden in de ontwikkelingen, want veel van de innovaties worden door deze partijen afgewezen omdat zij vrezen voor massale werkeloosheid.

Volgens Jain zal hier echter geen sprake van zijn. Het rijden van een bus is namelijk niet de enige taak van chauffeurs. De huidige chauffeurs zijn verantwoordelijk voor een goede klantervaring van de reiziger én bieden een stukje veiligheid. “Ik ken chauffeurs die levens hebben gered en hebben geholpen bij bevallingen. Kunnen we echt een bus met 50 mensen  laten rijden zonder chauffeur, die eindverantwoordelijk is? Mensen zoeken toch voor een mate van zekerheid dat ze veilig zijn.”

Wil je weten hoe over dit onderwerp wordt gedacht door Nederlandse partijen? Neem dan deel aan het OV Debat, waar partijen gaan praten over de toekomst van lijnbussen in de streek. Bekijk hier het programma, 28 november in de Jaarbeurs Utrecht.

Auteur: Inge Jacobs

Inge Jacobs is vaste redacteur voor OVPro en voor Zelfrijdendvervoer.nl, het vakblad over autonome voertuigen

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.