Elektrische bus RRReis IJssel-Vecht (foto: Keolis)

Concessie IJssel-Vecht ondanks hoge tijdsdruk zorgvuldig ingetrokken

Via Keolis

Het besluit om de gunning van IJssel-Vecht aan Keolis in te trekken is ondanks de hoge tijdsdruk en een hectisch proces zorgvuldig genomen. De provincies hadden daarvoor slechts elf weken. Maar de intrekking was doelmatig, doeltreffend en rechtmatig. Dat blijkt uit een vooronderzoek dat de Randstedelijke Rekenkamer (RKK) afgelopen jaar heeft uitgevoerd.

Daarbij is gekeken hoe het intrekkingsbesluit tot stand is gekomen, welke afwegingen zijn gemaakt en welke alternatieven er waren. Het ging om een gezamenlijk besluit van de provincies Flevoland, Gelderland en Overijssel, maar het onderzoek richtte zich alleen tot de eerste provincie. De RKK heeft namelijk geen bevoegdheden buiten de Randstad.

Enigszins geïmproviseerd

IJssel-Vecht werd in september 2019 gegund aan Keolis, maar een paar maanden later bleek dat zich tijdens de inschrijving onregelmatigheden voordeden bij de vervoerder. Die maakte zelf bekend dat door individuele werknemers was gesjoemeld door gebruik te maken van geheime en frauduleuze afspraken. De drie samenwerkende provincies trokken de concessie daarop vorig jaar zomer in.

Dit intrekkingsbesluit werd genomen onder hoge tijdsdruk en in een kort tijdsbestek, zo blikt de Rekenkamer terug. “Gesteld kan worden dat er sprake was van een hectisch proces en dat er enigszins is geïmproviseerd. Dat is goed te begrijpen vanuit de plotselinge en onvoorziene aanleiding voor het intrekkingsproces en het unieke karakter.” Met het oog op het borgen van de continuïteit van het OV in Gelderland en Overijssel moest snel een besluit worden genomen. Wat daarbij niet hielp, was dat de coronapandemie ook nog eens voor de nodige organisatorische druk zorgde. Uiteindelijk is in een periode van slechts elf weken besloten dat Keolis de concessie kwijtraakte.

Geen acuut probleem in Flevoland

De uitgangspositie voor de provincie Flevoland week tijdens dit proces af van die van Gelderland en Overijssel. Hier was namelijk geen sprake van directe consequenties voor reizigers. De concessie IJsselmond liep nog door tot eind 2023 en voor Lelystad gold een verlengingsoptie van twee jaar. In de twee andere provincies daarentegen zou een acuut probleem ontstaan door intrekking en is besloten tot een noodconcessie.

Verder had Flevoland samen met Gelderland een andere uitgangspositie wat informatie en kennis betreft. De twee provincies hadden een meer volgende rol omdat Overijssel zogeheten penvoerder was. Desondanks wijzen interviews uit dat de samenwerking op bestuurlijk en ambtelijk niveau als gelijkwaardig werd ervaren. Dat komt onder meer omdat iedereen dezelfde visie had over het wel of niet intrekken.

Een beetje integer bestaat niet

In aanloop naar dit besluit zijn de nodige juridische en inhoudelijke belangen verzameld en gewogen, waarbij de provincies het unaniem eens waren dat de integriteitskwestie het zwaarst woog. “Kort gezegd was de lijn: ‘een beetje integer bestaat niet’. Integriteit, en daarmee een betrouwbare overheid, stond steeds voorop en vormde een randvoorwaarde voordat de drie provincies toekwamen aan het wegen van andere belangen, zoals die van reizigers, werknemers en het milieu”, reconstrueert de RKK.

Dat neemt niet weg dat die belangen nadrukkelijk zijn afgewogen, al gebeurde dat wel minder uitvoerig dan de integriteitskwestie. De Rekenkamer heeft daar geen problemen mee. Verder is gebleken dat een andere hoofdoverweging was dat het belang van eerlijke aanbestedingen moest worden bewaakt. “Met het besluit is recht gedaan aan het belang van andere inschrijvers.”

Geen verder onderzoek

Onderdeel van het onderzoek was ook om na te gaan of er leerpunten zijn voor de toekomst. De RKK geeft deze wel, maar merkt daarbij op dat het gaat om algemene punten die geen betrekking hebben op het intrekkingsbesluit. Zo bleek dat het meermaals niet lukte om snel en volledig informatie beschikbaar te hebben, omdat het ging om geheim verklaarde bedrijfsgevoelige informatie en vanwege de samenwerkingsconstructie. Ook  de hectiek van het proces een rol, waardoor veel via mondelinge afstemming gebeurde.

Omdat het besluit dus wel zorgvuldig en terecht lijkt te zijn genomen, heeft de Rekenkamer vooralsnog besloten geen vervolg te geven aan het onderzoek. Ook naar de vervolgprocessen, zoals de verlenging van de huidige concessie Lelystad, het verlenen van een noodconcessie en de schadeafwikkeling is (nog) geen onderzoek gedaan.

De aanbesteding voor de nieuwe concessie IJssel-Vecht is inmiddels gestart. Vervoerders hebben tot 15 december 2021 de tijd voor een inschrijving. Keolis betaalt vanwege het intrekken een schadevergoeding van 2,9 miljoen euro en rijdt op dit moment een noodconcessie tot december 2022. Daarna gaat de nieuwe concessie van start, die loopt tot eind 2035.

Lees ook:

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve jaaraanbieding: € 7,50 i.p.v. € 10,50. 

Bekijk de aanbieding

Auteur: Dylan Metselaar

Dylan Metselaar is vaste redacteur voor OVPro.nl.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.