CAF-tram GVB Amstelveenlijn

Is het tijd om de OV ombudsman los te maken van Rover?

Hoe verder met de OV ombudsman? Het onderbrengen van de organisatie bij reizigersvereniging Rover was bij de oprichting al onderwerp van gesprek. Kan de OV ombudsman wel onafhankelijk zijn? Met het plotselinge vertrek van Bram Hansma als hoofd van de ombudsman wordt deze vraag opnieuw opgeworpen.

“Ik vind het belangrijk dat er breed vertrouwen is in de onafhankelijkheid van het OV-loket. Ik begrijp dat de band met Rover daarbij voor sommigen een hindernis kan zijn”, schreef toenmalig minister Camiel Eurlings in 2010 aan de Tweede Kamer. Maar – zo vervolgde hij – het loket is een idee en initiatief van de reizigersvereniging, dat de instelling opzette en subsidie-ontvanger is. De voordelen van de inbedding waren “ruim voldoende” om dit zo te houden, vond Eurlings elf jaar geleden.

Vertrek Hansma

Het OV-loket, in 2019 omgedoopt tot OV ombudsman, werd in 2008 opgericht en bemiddelt tussen reizigers en vervoerders bij klachten waar de twee partijen samen niet uit komen. Ook wordt een kwartaalrapportage opgesteld over de ontvangen klachten, om zo het openbaar vervoer te verbeteren. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat verleent jaarlijks 340.000 euro subsidie aan de ombudsman via Rover, waaronder de organisatie administratief en juridisch valt.

Bram Hansma is sinds 2019 hoofd van de organisatie, maar maakte vorige week bekend zijn functie eind deze maand neer te leggen. Volgens hem is het onmogelijk om zijn werk onafhankelijk te doen door “aanhoudende druk en inmenging” van Rover, dat ook langdurig subsidiegelden bestemd voor de ombudsman zou tegenhouden. De huidige structuur vormt volgens Hansma zodoende niet de basis van waaruit een ombudsman onafhankelijk en vrij van druk kan werken.

Rover stelt in een reactie dat er geen sprake is van inhoudelijke bemoeienis. De vereniging zegt ook dat de ombudsman “binnen de kaders van de subsidie budgetten kan besteden” en wijst op “jarenlang goedkeurende verklaring van een accountant”.

Schijn van partijdigheid

Los van dit conflict speelt er dus al langer de discussie over de positie van de OV ombudsman. Naar aanleiding van een eerdere evaluatie besloot Rover jaren terug al tot het oprichten een een onafhankelijk curatorium, dat fungeert als inhoudelijke raad van advies van het loket en de werkplannen jaarlijks bespreekt. Daarmee waren de zorgen in de sector niet verdwenen, blijkt uit een evaluatie van het ministerie van IenW uit 2020 naar de doelmatigheid van de subsidie van de ombudsman.

“Partijen in de OV-sector hechten belang aan een onafhankelijke positie van de OV ombudsman”, concludeerden de onderzoekers op basis van gesprekken met sectorpartijen. “De inbedding bij Rover is historisch verklaarbaar, maar door de koppeling aan Rover kan de OV ombudsman de schijn van partijdigheid tegen hebben. Belangenbehartiging en onafhankelijke klachtenbehandeling kunnen op gespannen voet staan.”

Alternatieven

In deze evaluatie is vanwege de bestaande discussie in beperkte mate gekeken naar alternatieven voor de organisatorische structuur. Alles houden zoals het is lijkt hen niet voor de hand te liggen, maar er wordt wel gewezen op een variant op de huidige inbedding. Daarbij wordt de subsidie op een aparte rekening wordt gestort. Daardoor komen de ombudsman en Rover meer los van elkaar, maar de onderzoekers betwijfelen of dit iets verandert aan de schijn van partijdigheid voor de buitenwereld.

Voor ontvlechting worden twee opties genoemd. De eerste is het omvormen van de OV ombudsman tot zelfstandige organisatie die rechtstreeks wordt gesubsidieerd. Als andere mogelijkheid wordt het onderbrengen bij een andere organisatie genoemd, bijvoorbeeld de Geschillencommissie OV, de Nationale Ombudsman, ILT of ConsuWijzer.

Ministerie aan zet

De onderzoekers benadrukken dat nader onderzoek – dat op dit moment wordt gedaan – nodig is om een goed beeld te krijgen van de voor- en nadelen van de opties. Een nadeel kan bijvoorbeeld zijn dat synergievoordelen van de inbedding bij Rover kunnen verdwijnen. Het delen van bedrijfsvoeringskosten zorgt namelijk voor kostenbesparing en efficiëntie, aldus de onderzoekers. Verder werken beide organisaties samen op het vlak van binnengekomen klachten.

Hansma noemt een onafhankelijke stichting een eerste stap naar een onafhankelijke organisatie. Vanuit die positie zou dan in de verre toekomst kunnen worden gekeken naar het onderbrengen bij een andere organisatie. Rover staat neutraal tegenover ontvlechting en stelt zich vooral tot doel om “het beste voor de reiziger” te hebben, zegt directeur Freek Bos. Beide partijen benadrukken dat het aan het ministerie is om een besluit te nemen over een eventuele structuurwijziging.

Het vertrek van Hansma betekent niet het instituut OV ombudsman ermee stopt, want in totaal worden 4 fte ingevuld. Er wordt gezocht naar een interim-oplossing om het vertrek van Hansma op te vangen.

Lees ook: 

Auteur: Dylan Metselaar

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.

Is het tijd om de OV ombudsman los te maken van Rover? | OVPro.nl
CAF-tram GVB Amstelveenlijn

Is het tijd om de OV ombudsman los te maken van Rover?

Hoe verder met de OV ombudsman? Het onderbrengen van de organisatie bij reizigersvereniging Rover was bij de oprichting al onderwerp van gesprek. Kan de OV ombudsman wel onafhankelijk zijn? Met het plotselinge vertrek van Bram Hansma als hoofd van de ombudsman wordt deze vraag opnieuw opgeworpen.

“Ik vind het belangrijk dat er breed vertrouwen is in de onafhankelijkheid van het OV-loket. Ik begrijp dat de band met Rover daarbij voor sommigen een hindernis kan zijn”, schreef toenmalig minister Camiel Eurlings in 2010 aan de Tweede Kamer. Maar – zo vervolgde hij – het loket is een idee en initiatief van de reizigersvereniging, dat de instelling opzette en subsidie-ontvanger is. De voordelen van de inbedding waren “ruim voldoende” om dit zo te houden, vond Eurlings elf jaar geleden.

Vertrek Hansma

Het OV-loket, in 2019 omgedoopt tot OV ombudsman, werd in 2008 opgericht en bemiddelt tussen reizigers en vervoerders bij klachten waar de twee partijen samen niet uit komen. Ook wordt een kwartaalrapportage opgesteld over de ontvangen klachten, om zo het openbaar vervoer te verbeteren. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat verleent jaarlijks 340.000 euro subsidie aan de ombudsman via Rover, waaronder de organisatie administratief en juridisch valt.

Bram Hansma is sinds 2019 hoofd van de organisatie, maar maakte vorige week bekend zijn functie eind deze maand neer te leggen. Volgens hem is het onmogelijk om zijn werk onafhankelijk te doen door “aanhoudende druk en inmenging” van Rover, dat ook langdurig subsidiegelden bestemd voor de ombudsman zou tegenhouden. De huidige structuur vormt volgens Hansma zodoende niet de basis van waaruit een ombudsman onafhankelijk en vrij van druk kan werken.

Rover stelt in een reactie dat er geen sprake is van inhoudelijke bemoeienis. De vereniging zegt ook dat de ombudsman “binnen de kaders van de subsidie budgetten kan besteden” en wijst op “jarenlang goedkeurende verklaring van een accountant”.

Schijn van partijdigheid

Los van dit conflict speelt er dus al langer de discussie over de positie van de OV ombudsman. Naar aanleiding van een eerdere evaluatie besloot Rover jaren terug al tot het oprichten een een onafhankelijk curatorium, dat fungeert als inhoudelijke raad van advies van het loket en de werkplannen jaarlijks bespreekt. Daarmee waren de zorgen in de sector niet verdwenen, blijkt uit een evaluatie van het ministerie van IenW uit 2020 naar de doelmatigheid van de subsidie van de ombudsman.

“Partijen in de OV-sector hechten belang aan een onafhankelijke positie van de OV ombudsman”, concludeerden de onderzoekers op basis van gesprekken met sectorpartijen. “De inbedding bij Rover is historisch verklaarbaar, maar door de koppeling aan Rover kan de OV ombudsman de schijn van partijdigheid tegen hebben. Belangenbehartiging en onafhankelijke klachtenbehandeling kunnen op gespannen voet staan.”

Alternatieven

In deze evaluatie is vanwege de bestaande discussie in beperkte mate gekeken naar alternatieven voor de organisatorische structuur. Alles houden zoals het is lijkt hen niet voor de hand te liggen, maar er wordt wel gewezen op een variant op de huidige inbedding. Daarbij wordt de subsidie op een aparte rekening wordt gestort. Daardoor komen de ombudsman en Rover meer los van elkaar, maar de onderzoekers betwijfelen of dit iets verandert aan de schijn van partijdigheid voor de buitenwereld.

Voor ontvlechting worden twee opties genoemd. De eerste is het omvormen van de OV ombudsman tot zelfstandige organisatie die rechtstreeks wordt gesubsidieerd. Als andere mogelijkheid wordt het onderbrengen bij een andere organisatie genoemd, bijvoorbeeld de Geschillencommissie OV, de Nationale Ombudsman, ILT of ConsuWijzer.

Ministerie aan zet

De onderzoekers benadrukken dat nader onderzoek – dat op dit moment wordt gedaan – nodig is om een goed beeld te krijgen van de voor- en nadelen van de opties. Een nadeel kan bijvoorbeeld zijn dat synergievoordelen van de inbedding bij Rover kunnen verdwijnen. Het delen van bedrijfsvoeringskosten zorgt namelijk voor kostenbesparing en efficiëntie, aldus de onderzoekers. Verder werken beide organisaties samen op het vlak van binnengekomen klachten.

Hansma noemt een onafhankelijke stichting een eerste stap naar een onafhankelijke organisatie. Vanuit die positie zou dan in de verre toekomst kunnen worden gekeken naar het onderbrengen bij een andere organisatie. Rover staat neutraal tegenover ontvlechting en stelt zich vooral tot doel om “het beste voor de reiziger” te hebben, zegt directeur Freek Bos. Beide partijen benadrukken dat het aan het ministerie is om een besluit te nemen over een eventuele structuurwijziging.

Het vertrek van Hansma betekent niet het instituut OV ombudsman ermee stopt, want in totaal worden 4 fte ingevuld. Er wordt gezocht naar een interim-oplossing om het vertrek van Hansma op te vangen.

Lees ook: 

Auteur: Dylan Metselaar

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.