Conny Bieze, bushalte (bron: Provincie Gelderland)

Conny Bieze: aanbodgericht OV heeft geen toekomst

Gepubliceerd op 20-09-2016 om 09:00

Het Nederlandse openbaar vervoer is momenteel te veel gebaseerd op het aanbod van de vervoerder. Daardoor rijden er lege lijnbussen door de straten en wordt het beschikbare geld niet op de juiste manier besteed. Zelfs de wet- en regelgeving op het gebied van vervoer is in eerste instantie vaak bedoeld voor de bescherming van het bedrijf en om ervoor te zorgen dat de vervoerder voldoet aan bepaalde eisen. Volgens Conny Bieze, gedeputeerde provincie Gelderland, moet het OV meer vraaggericht worden ingericht en meer rekening gehouden worden met de wensen van de reizigers.

De provincie Gelderland heeft eerder een OV-visie opgesteld waarin een toekomstplan voor het OV is opgesteld. De eerste stappen binnen die visie worden in december van dit jaar gezet. Daarbij wil Bieze dat het openbaar vervoer vraaggericht wordt ingericht, wat in de praktijk nogal wat aanpassingen aan het bestaande OV-systeem vergt.

Om deze visie te ontwikkelen was een realistische kijk op het huidige vervoerssysteem van essentieel belang. Bieze krijgt namelijk vaak te horen dat de provincie zou bezuinigen op het OV, maar daar is volgens de gedeputeerde geen sprake van. “Ik wil gewoon dat we het geld dat we krijgen voor het OV ook op een goede manier aan het OV besteden.” Ze schetst een voorbeeld waarbij een vervoerder op de Veluwe merkte dat er een jaar lang geen enkele reiziger op zondag met een bus reisde. “Dat is zonde van het geld”, aldus Bieze.

Vaste haltes

Volgens Bieze wordt het tijd dat er op een nieuwe manier gekeken wordt naar het OV. “Het is logisch dat we altijd aanbodgericht keken, want we hadden tot voor kort geen andere middelen om het vervoer in te delen. Haltes en vaste dienstregelingen waren heel belangrijk. Maar tegenwoordig weet toch niemand meer uit zijn hoofd hoe laat de bus vertrekt? Daar hebben we telefoons en apps voor.” Technologie en ICT is daarom één van de ontwikkelingen die moet worden meegenomen bij een herindeling van het openbaar vervoer, waarbij de gedeputeerde ook rekening houdt met deelauto’s en -fietsen en zelfs zelfrijdend vervoer.

In de Gelderse OV-visie is het OV verdeeld in een vastnet, stadsnet en zogenaamd flexnet. Het vastnet bestaat uit de vaste, drukke lijnen, die worden uitgevoerd door trein of bus en waarvan veel mensen gebruik maken. Het stadsnet bestaat uit de belangrijke OV-lijnen in steden waar veel auto’s niet gewenst zijn en het OV dus een goed alternatief is. Het flexnet houdt in dat er fijnmazig systeem van verschillende vormen van vervoer is naar de drukkere knooppunten. Mogelijk kunnen er combi’s gemaakt worden met het het doelgroepenvervoer, zodat hiervan ook OV-reizigers gebruik kunnen maken.

Nachtvlinder

Deze visie wordt vanaf december 2016 stapsgewijs geïmplementeerd. De huidige concessies in de provincie lopen namelijk nog en alle veranderingen moeten daarom gebeuren op de wijze die past in de huidige concessies. Bovendien mag het geen extra geld kiezen. “De uitdaging zit hem voornamelijk in het flexnet”, vertelt Bieze. “We zoeken naar alternatieven die aansluiten bij de vraag van mensen. Dat zijn bijvoorbeeld kleinere bussen of andere concepten al dan niet met vrijwilligers. We creëren binnen de huidige ruimte concessie door buslijnen waar mensen geen gebruik van maken op te heffen of te verminderen.

De provincie heeft de afgelopen maanden al in verschillende pilots gemerkt dat een verandering van het bestaanden aanbod vaak positieve effecten heeft. Gestimuleerd oor de provincie, startte Arriva met de Nachtvlinder, een kleinschalig alternatief voor de lijnbus. Deze belbus vertrekt eens per half uur, in tegenstelling tot de lijnbus die op dezelfde lijn reed en slechts eens per uur vertrok, maar daarvoor moet de reiziger wel vooraf bellen. Dit leidde tot een reizigersgroei van 20 procent op dit traject. Bieze: “Wij hebben in ons hoofd dat er een halte en een vaste buslijn aanwezig moet zijn, maar bellen voor vervoer hoeft dus geen drempel te zijn.”

De Nachtvlinder doet het beduidend beter dan de traditionele OV-bus, terwijl een verhoging van de frequentie van de gewone lijnbus geen oplossing zou zijn. “We merken dat reizigers geen gebruik maken van het OV als de bus 1 keer per uur gaat. Maar als vervoerder kun je ook niet zomaar zeggen: we gaan de frequentie verhogen. Dan krijg je toch allerlei dilemma’s, omdat er dan te weinig mensen inzitten. Je doet het uiteindelijk voor een kleine groep mensen.”

Tegenstand

Medewerkers van de vervoerders waren niet onmiddellijk enthousiast over dit nieuwe initiatief. “Chauffeurs gaven aan bang te zijn voor hun baan, maar het biedt in werkelijkheid juist kansen, omdat chauffeurs niet meer voor niets in een bus zitten of met slechts één passagier waardoor ze zich niet veilig voelen. Een jaar lang in een bus rijden zonder passagiers, is ook weinig uitdagend. Het rijden in de Nachtvlinder bleken ze uiteindelijk juist leuk te vinden.”

Voor vervoerders heeft het juist heel veel voordelen wanneer concessiehouders meer gaan kijken naar de vraag, meent Bieze. “De vervoerders kunnen juist in kleinschalig vervoer een enorme rol spelen. Zij hebben de kennis van de doelgroepen en wie er rijdt. Ze weten het beste wie de klant van de toekomst is en weten dat het mogelijk is dat er heel nieuwe klanten komen als het gemakkelijker en meer zichtbaar wordt dat er alternatieve vervoersmiddelen zijn. Naast de vervoerders bieden we ook nadrukkelijk ruimte aan nieuwe aanbieders van mobiliteit.”

Nieuwe klanten

Bovendien kan daarmee beter op werkelijke vraag ingespeeld worden. “Nu wordt vaak gezegd dat de bus er moet zijn voor ouderen, maar niemand stuurt zijn 80-jarige moeder graag met om 9 uur ’s avonds met de bus. Natuurlijk zijn er mensen van die leeftijd die dat wel doen, maar over het algemeen zoeken mensen daarvoor een andere oplossing”, zegt Bieze. Wanneer er meer vraaggestuurde systemen komen, verwacht de gedeputeerde dat deze klanten eerder in het OV zullen stappen.

“Dit soort systemen zijn betrouwbaarder. Vooral als de wetgeving straks wat soepeler wordt, zodat reizigers nog dichter bij huis kunnen worden afgezet.” Daar heeft de gedeputeerde alle vertrouwen in. Hoewel zij in eerste instantie ook dacht dat er veel wettelijke beperkingen waren voor dergelijke systemen in het OV, bleek uiteindelijk dat de randen van de wet vaak gewoon niet werden opgezocht. Bieze heeft bovendien de belofte van de landelijke politiek dat die eraan mee wil werken om ruimte te creëren voor dergelijke pilots en aanpassingen aan het huidige OV-systeem. “In toekomst verwacht ik lossere regelgeving.”

Deur-tot-deur

Hierbij gaat het al snel om de first en last mile. Deur-tot-deur-reizen worden steeds belangrijker, maar Bieze stelt daarbij wel dat ook hier het beeld van het traditionele OV moet worden losgelaten. “Het rechttrekken of strekken van lijnen is heel belangrijk. Hoe langer het OV erover doet, hoe minder aantrekkelijk het wordt en dan zoeken mensen al snel naar alternatieven.” De provincie denkt hierbij aan WePods of andere vormen van zelfrijdend vervoer.

Daarentegen stappen meer mensen in het OV als de bus sneller op de plaats van bestemming komt en op minder tussengelegen haltes stapt. “Natuurlijk verlies je altijd een groepje, maar de groei is groter dan wat je verliest.” Het is daarbij vooral aan de vervoerders om van die haltes goede knooppunten te maken. Zo heeft Syntus een proef lopen met deelfietsen. “We zien echt veranderingen. De kern van onze OV-visie is zo snel mogelijk van deur-tot-deur, maar de integratie tussen fiets, weg en OV is al aan de gang. We denken niet langer van station tot station.”

Hobbels

De OV-visie heeft flinke gevolgen voor het bestaande OV-systeem en die veranderingen verlopen stapsgewijs en gewoonlijk van hobbel naar hobbel. Bieze: “De weerstand is soms fel. We zien vervoerders met een geweldige visie en drive om te veranderen, maar andere hebben meer moeite om te zien hoe deze aanpassingen positief kunnen zijn.”

Hetzelfde geldt voor de inwoners van dorpen en steden. “Mensen zijn gewend aan een halte en zij mopperen wanneer die verdwijnt. Zelfs al gebruiken ze die bus nooit. Maar er is altijd sprake van een gewenningsproces als een systeem dat al tientallen jaren bestaat verandert. We hebben zo lang in een vast patroon gezeten. Dat patroon verandert nu. Als we realistisch zijn zien we dat we al steeds meer onze reis flexibel plannen gebruik makend van apps.”

Maar de gedeputeerde zegt ook vaak positieve geluiden te horen. De vraag naar vervoer verandert en daarom moet het systeem ook veranderen. “We merken bijvoorbeeld dat de vraag van scholieren heel wisselend en flexibel is, dus daaraan moeten we ons aanpassen. Als vraag naar één lijn verdwijnt, komt daarvoor vaak een andere vraag voor in de plaats en die vraag moeten we faciliteren. Daarvoor moet ons systeem flexibeler worden en dat kan nu door de verbeteringen die we gaan doorvoeren.”

Inge Jacobs

BusVision, banner

Auteur: Inge Jacobs

Inge Jacobs is vaste redacteur voor OVPro en voor Zelfrijdendvervoer.nl, het vakblad over autonome voertuigen

9 reacties op “Conny Bieze: aanbodgericht OV heeft geen toekomst”

Cornelius Koelewijn|20.09.16|11:34

Gelukkig sluiten de ideeën van mw. Bieze keurig aan bij de VVD-ideologie om het openbaar streekvervoer zoveel weinig weg te bezuinigen. VVD’ers geloven nu eenmaal niet in ov en andere “staatsvoorzieningen”. VVD’ers raken alleen opgewonden van auto’s en nog meer asfalt.
Het is in alle VVD-provincies hetzelfde: drukke buslijnen omzetten in “HOV” en de rest gewoon wegbezuinigen. Blijft er nog meer geld voor asfalt over.

Arco Sierts|20.09.16|14:20

Conny Bieze schiet door. OV is vraagbundeling, en dat houdt in dat er op basis van de behoefte een aanbod wordt ontworpen. Natuurlijk is er een probleem als de vraag te gering wordt om nog een aantrekkelijk OV-aanbod te kunnen produceren.
Wat dan te doen is primair een politiek punt: hoeveel belastinggeld heb je over voor welke vorm van collectieve bereikbaarheid in welk gebied? Bieze schetst een politieke visie waarin het platteland geen OV meer heeft en maskeert dat met excuusvervoer + apps.

Arco Sierts|20.09.16|14:37

Het OV dat Bieze voorstaat, is JUIST aanbodsgedomineerd, omdat het niet redeneert vanuit de behoefte van de (potentiele) klant, maar vanuit de behoefte van de politiek om onrendabel OV weg te bezuinigen en te vervangen door EV (=ExcuusVervoer) dat 99% van de klanten gewoon niet wil! Daarmee zakt het collectieve vervoer in die gebieden helemaal door het ijs en verdwijnt. Simpele oorzaak: het zo-genaamde ‘vraaggestuurde aanbod’ voldoet niet aan de wensen van 99% van de burgers.

Antoine Berben|20.09.16|16:55

@ Arco Sierts: uw redenatie vind ik te makkelijk en ook onjuist.
BIEZE geeft aan het rijden van lege bussen volgens dienstregeling te willen voorkomen en ik kan echt niet inzien wat daar verkeerd aan is. Bovendien noemt ze ook enkele duidelijke resultaten van reeds doorgevoerde wijzigingen.
Ik kan dan ook niet anders concluderen dat uw redenering niet klopt en net zo min als uw stelling omtrent het excuus vervoer.

Cornelius Koelewijn|20.09.16|18:16

@ Antoine Biezen – In plaats van lijdzaam toezien dat bussen leeg rijden, kan mw. Bieze er wellicht ook voor zorgen dat ze vol komen. Aanvallen in plaats van terugtrekken.
Maar hier zit nu net het probleem. VVD’ers willen helemaal geen ov. Dat is in hun visie voor armen, bejaarden en andere losers die geen auto hebben.

Ben Mouw|20.09.16|21:19

De stelling van mevr. Bieze is veel te algemeen gesteld; er zullen altijd drukke lijnen blijven om forenzen, scholieren en studenten te vervoeren naar hun bestemmingen.

De inzet van een belbus onder de naam Nachtvlinder is een initiatief van Arriva! Algemeen is bekend dat een “belbus” leidt tot een aanmerkelijke afname van het gebruik! Dit was dan ook reden voor het ROCOV Gelderland om te eisen dat de zgn. Nachtvlinder standaard bij het treinstation wordt gestationeerd!

Arco Sierts|21.09.16|00:31

@Antoine Berben: het OV is verrassend vergelijkbaar met andere producten en diensten. Ruwweg 20% van het aanbod trekt pak ‘em beet 80% van de klanten. Maar elke ondernemer weet: gooi het tragerlopende deel van het assortiment eruit, of gooi de winkel een deel van de dag dicht, dan verlies je vele malen meer klanten. Soms moet je accepteren dat je een deel van de dag marginaal draait. Een VVD’er met ondernemersbloed snapt dat donders goed.

Gabriël Hoezen|21.09.16|09:06

Waarom is ‘aanbodgericht’ per definitie een vies woord? Het kan ook prettig zijn als je weet dat er aanbod is. Daarom zijn frequente OV-lijnen ook zo’n succes en zelfs vraaggenererend!
Bovendien zijn belbussen (niets nieuws, overigens)voor de reiziger helemaal niet zo aantrekkelijk. Na het bellen kun je niet kiezen om een bus later te nemen, omdat het feestje gezellig is of een vergadering uitloopt. De vermeende ‘flexibiliteit’ voelt voor de gebruiker in de praktijk eerder als een keurslijf.

Arco Sierts|21.09.16|21:44

@ Gabriel : dat is precies het punt. Er is niks mis met aanbod! Het gaat erom dat het aanbod niet zozeer vraag-, maar behoeftegericht is. Mooi voorbeeld is Almelo-Marienberg, indertijd het meest hopeloze spoorlijntje. Het aanbod was wel vraag-, maar totaal niet behoefte-georienteerd. Met de recente verbeteringen sluit het aanbod veel beter aan op de mobiliteitsbehoefte. Behoefte is echt totaal iets anders dan vraag.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.