Bus U-OV Utrecht CS

Aantal OV-reizigers Utrecht herstelt sneller dan verwacht

De reizigersaantallen in het OV vertonen al een tijdje een voorzichtig stijgende lijn. Dat is voor de provincie Utrecht zelfs aanleiding om de verwachtingen naar boven bij te stellen, terwijl eerder dit jaar landelijk nog het omgekeerde gebeurde. Maar al is het meest zwarte scenario in Utrecht inmiddels buiten beeld, vervoerders U-OV en Syntus moeten zich nog steeds buigen over plannen om de dienstregeling flink af te schalen.

Dat blijkt uit het transitieplan dat de provincie Utrecht vorige week heeft vastgesteld. Het voorzichtig optimisme van de provincie is, naast de verlengde overheidssteun, ingegeven door de stijging van reizigersaantallen al voordat het advies verviel om het OV alleen voor noodzakelijke reizen te gebruiken. Het aantal reizigers in de provincie ligt inmiddels weer op ruim 50 procent ten opzichte van 2019. In het zwartste scenario – waar eerder dit jaar nog serieus rekening mee werd gehouden – zou het pas eind dit jaar zo ver zijn. Deze trend lijkt zich in heel het land voor te doen, blijkt uit cijfers van Translink.

Vier scenario’s

Voor de reizigersontwikkeling in het regionale OV zijn vier landelijke scenario’s opgesteld. In het meest optimistische is eind dit jaar weer 80 procent van de voormalige reizigers teruggekeerd. In combinatie met extra financiële middelen zou dan geen verdere afschaling van de dienstregeling nodig zijn. Maar Pedro Peters, voorzitter van branchevereniging OV-NL, zei vorige week al niet te verwachten dat dit werkelijkheid wordt.

En zelfs als die 80 procent wordt gehaald, is dit positieve scenario financieel niet realistisch volgens de provincie Utrecht. “Alle tekenen wijzen erop dat, als de Rijkssteun al wordt voortgezet, de bedragen af zullen nemen en nimmer toereikend zullen zijn om de huidige dienstregeling te continueren. De risico’s zijn, zeker als het herstel langzamer verloopt, veel te groot.”

Scenario's herstel regionale OV
Vier landelijk opgestelde scenario’s voor mogelijk herstel van het regionale OV (bron: transitieplan provincie Utrecht)

Gelaagd vervoerplan

Daarom zijn de Utrechtste vervoerders U-OV en Syntus gevraagd om het vervoerplan voor 2022 gelaagd op te bouwen, waarbij wordt gekeken naar de middelste twee scenario’s. Deze uitwerking zal duidelijk moeten maken in hoeverre de pakketten verschillen en wat kosten en risico’s zijn. Het uitgangspunt is 20 procent minder OV-aanbod, bovenop de huidige dienstregeling die al met 8 procent is versoberd. Dit scenario wordt momenteel het meest realistisch geacht.

Maar ook het tweede scenario komt mogelijk in beeld, verwacht de provincie, waarbij de afname van het aanbod beperkt kan blijven tot 10 procent. Daarom zijn de vervoerders gevraagd met bundels te werken, zodat duidelijk wordt wat eventueel kan worden bij geplust. “Door met bundels te werken kan in een laat stadium ook besloten worden om ergens halverwege uit te komen. Ook helpt dit om, in het geval de resultaten erg tegenvallen, snel aanvullende maatregelen te kunnen nemen.”

Negatieve spiraal voorkomen

De provincie benadrukt dat de onzekerheden groot blijven. Dat kan van twee kanten worden bekeken. Pakken de onzekerheden positief uit, dan is het niet uitgesloten dat er zelfs minder hoeft te worden afgeschaald dan 10 procent. Al wordt er direct aan toegevoegd dat dit niet waarschijnlijk lijkt. Valt het juist meer tegen, dan put de provincie uit risicoreserveringen om niet nog meer te hoeven afschalen van 20 procent.

De tekorten worden in elk geval niet afgewenteld op reizigers door de OV-tarieven te verhogen. Ook is een ondergrens vastgesteld zodat een provinciedekkend netwerk in stand blijft. Op die manier denkt de provincie Utrecht een negatieve spiraal te voorkomen. Zo moet, afhankelijk van het pakket dat wordt gekozen, 85 tot 90 procent van de inwoners een bushalte op loopafstand behouden en moeten kernen met meer dan 1.000 inwoners bediend blijven.

Verlenging concessies

In september wordt een keuze gemaakt welke dienstregeling definitief wordt uitgewerkt voor 2022. Dit besluit hangt af van de ontwikkeling van reizigersaantallen, eventuele nieuwe financiële toezeggingen van het Rijk en mogelijke landelijke transitiemaatregelen. Volgende maand wordt het landelijke transitieplan gepresenteerd; de gesprekken over verlengde beschikbaarheidsvergoeding zijn aan de gang. Financiële steun blijft nodig volgens de provincie Utrecht, waar het tekort tot en met 2025 kan oplopen tot 75 miljoen euro.

In november volgt ook een besluit genomen over verlenging van de twee Utrechtse concessies. De provincie is voornemens beide concessies met twee jaar te verlengen tot december 2025, omdat de verwachting is dat onder de huidige marktomstandigheden geen goede aanbesteding kan worden uitgevoerd. Met een langere concessieduur kunnen bovendien de kosten worden gedrukt, omdat materieel bijvoorbeeld over een langere termijn kan worden afgeschreven.

Behalve het vervoerplan zijn U-OV en Syntus daarom gevraagd te werken aan het verlengingsplan. Daarin moet worden gekomen met een voorstel voor (financiële) afspraken over de verlenging, onder meer met het oog op risicoverdeling tussen provincie en vervoerder.

Lees ook:

Auteur: Dylan Metselaar

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.