Busstation Leeuwarden (foto: provincie Fryslan)

Snel duidelijkheid over coronasteun OV-sector na september 2022

Persbericht provincie Fryslan

De OV-sector weet snel waar het aan toe is vanaf het vierde kwartaal van 2022. Het kabinet neemt begin volgend jaar namelijk een besluit over verlenging van de coronasteun. Het streven is om vanaf september te stoppen met de zogeheten beschikbaarheidsvergoeding, maar het voorkomen van grofmazige afschaling blijft zwaar meewegen.

Dit besluit zal in het eerste kwartaal van 2022 worden genomen, waarbij wordt gekeken naar de stand van de pandemie, de voortgang van het reizigersherstel en de juridische mogelijkheden. “Om ondanks de onzekere ontwikkeling van de reizigersinkomsten tijdig een adequaat OV-voorzieningenniveau te kunnen bieden is de OV-sector gebaat bij tijdig duidelijkheid”, schrijft demissionair staatssecretaris Steven van Weyenberg (Infrastructuur en Waterstaat) in een Kamerbrief, die is verstuurd voordat werd besloten tot een volledige lockdown.

Grofmazige afschaling

Van Weyenberg geeft het nieuwe kabinet alvast mee dat het zich de komende periode zal moeten inzetten om grofmazige afschaling te voorkomen. Dit is en zal een belangrijke voorwaarde blijven voor de coronasteun, waarmee 93 procent van de verliezen van vervoerders worden gedekt. Dat is vooralsnog gelukt, blijkt uit vervoerplannen van 2021 en 2022.

Het kabinet gaf onderzoeks- en adviesbureau Ecorys opdracht om een transitiemonitor op te stellen voor de ontwikkelingen. De eerste resultaten wijzen uit dat er dus geen sprake is van grofmazige afschaling, maar dat op veel plekken wel een wijziging in het aanbod is geweest. Dat gebeurde in lijn met de afspraken rond de beschikbaarheidsvergoeding. Afschaling is in bepaalde mate toegestaan om break-even te kunnen draaien.

Herijking concessies

Gemiddeld lag het aanbod in busconcessies dit jaar circa 10 procent lager dan vóór corona. Dat is het gevolg van frequentieverlagingen op hoogfrequente lijnen en het vervallen van ritten in de avonduren. In de railconcessies is 5 procent afgeschaald, waarbij zowel regionaal als op het hoofdrailnet soms kortere treinen werden ingezet. Het aanbod vervoerplannen voor 2022 is minstens vergelijkbaar als in 2021.

Concessies zullen richting 2023 herijkt worden, staat in de rapportage van Ecorys. “Deze herijking moet er voor zorgen dat de structurele effecten van corona weggewerkt worden, zodat concessies weer in (financieel) evenwicht worden gebracht, er opnieuw perspectief komt om te kunnen voortbestaan en partijen inschrijven bij nieuwe aanbestedingen en het aangaan van inbestedingen.”

Deze herijking is volgens OV-autoriteiten en concessiehouders pas mogelijk als er duidelijk is over de vorm van mogelijke coronasteun na september 2022 en de Rijksbijdrage voor het studentenreisproduct. In het regeerakkoord is in elk geval opgenomen dat het nieuwe kabinet de OV-studentenkaart ongemoeid laat.

Flexibele schil verdwenen

Mede dankzij de beschikbaarheidsvergoeding hoefde niet grootschalig te worden gesneden in het personeelsbestand. Wel was er door pensionering sprake van natuurlijke uitstroom. Bij de meeste vervoerders is vooral de ‘flexibele schil’ van uitzendkrachten afgebouwd, wat grofweg 10 procent van de inzetbare capaciteit is. Dat zorgt er volgens de onderzoekers wel voor minder flexibiliteit en wendbaarheid, terwijl juist wordt ingezet op meer wendbare concessies.

Dat betekent ook dat opschaling van de dienstregeling om het werven van personeel vraagt en daar ligt een uitdaging. Te vroeg werven zou onnodige verhoging van de personeelskosten betekenen, maar te laat capaciteitsproblemen. “Hier zit dus een spanningsveld: enerzijds moeten afschalen vanwege lage vraag, anderzijds klaar moeten zijn voor de toekomst en personeel nodig hebben.”

Lees ook:

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve jaaraanbieding: € 7,50 i.p.v. € 10,50. 

Bekijk de aanbieding

Auteur: Dylan Metselaar

Dylan Metselaar is vaste redacteur voor OVPro.nl.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.