Klimaticket Oostenrijk (foto: OBB)

KiM bekijkt of bestuurder auto laat staan bij goedkope OV-jaarkaart

Foto OBB

Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) gaat onderzoeken of een goedkope OV-jaarkaart of gratis reizen mensen gaat verleiden om de auto te laten staan en met het OV te reizen. Het onderzoek komt voort uit een motie van Kamerleden Boulakjar en De Hoop. Naar aanleiding van die motie heeft het ministerie van IenW toegezegd te bekijken hoe de modal shift van auto naar openbaar vervoer gestimuleerd kan worden.

In Oostenrijk ontstond in oktober vorig jaar een run op OV-jaarkaarten die een maand lang met korting konden worden aangeschaft. Het ‘Klimaticket Ö’ is inmiddels door ruim honderdduizend Oostenrijkers aangevraagd.

Het KiM meldt in het Programma 2022, waarin alle onderzoeksthema’s voor komend jaar staan benoemd, te bekijken welke instrumenten kansrijk zijn om zo’n modal shift te bewerkstelligen. Opgedane ervaringen in het buitenland, zoals het Klimaticket in Oostenrijk en gratis openbaar vervoer in Luxemburg, worden meegenomen.

Deze instrumenten hebben volgens het kennisinstituut niet alleen effect op de omvang van het auto- en OV-gebruik, maar ook op bijvoorbeeld bereikbaarheid voor verschillende groepen en op milieu- en duurzaamheidsdoelstellingen.

Het KiM bouwt in dit onderzoek voort op het rapport ‘Verkenning ruimte in het systeem’ uit 2021. Daarin is voor verschillende modaliteiten nagegaan hoeveel ruimte er nog is voor een substitutie vanuit andere vervoerwijzen.

Meeste maatschappelijke winst op hoofdrailnet

De onderzoekers gaan verder na welke verschillende nationale beleidsambities voor het hoofdrailnet de grootste maatschappelijke winst hebben. Diverse Europese landen willen het spoor vaker gaan benutten voor internationaal reizigersverkeer. De capaciteit van het Nederlandse hoofdrailnet is echter beperkt en het zal jaren duren voordat het is uitgebreid.

Voorbeelden die worden onderzocht zijn onder meer:

  • Het bestrijden van drukte op de weg in de spitsuren door vooral te voorzien in stedelijke of regionale verplaatsingen;
  • Bijdragen aan de urgente klimaatopgave door vooral te voorzien in verplaatsingen over grote afstand, die wanneer ze met de auto of het vliegtuig gemaakt worden veel uitstoot veroorzaken;
  • Bijdragen aan het functioneren van het Nederlandse polycentrisch systeem, waar veel verplaatsingen nodig zijn om de vruchten van specialisatie en arbeidsdeling te plukken;
  • Het aangehaakt houden van alle landsdelen bij de Randstad als ’kloppend hart’ van Nederland.

Nieuwe hoofdrailnetconcessie

Verder gaat het KiM kennis leveren in het concessievormingsproces voor de nieuwe hoofdrailnet-spoorconcessie. Deze concessie loopt af per 1 januari 2025. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wil deze concessie opnieuw onderhands gunnen aan NS. Een eerste stap in dit gunningsproces was het voorleggen van een beleidsvoornemen tot gunning aan de Kamer. De volgende fase is de uitwerking in een Programma van Eisen en een ontwerp-concessie.

Verder wordt er een studie gestart naar de verschillen in mobiliteitspatronen tussen generaties en welke mogelijkheden er zijn om hier beleidsmatig rekening mee te houden. Gebruiken en ervaren jongeren de auto, de fiets en het openbaar vervoer bijvoorbeeld anders dan ouderen? En hoe werkt het feit dat ouderen steeds langer gezond blijven en er allerlei betaalbare hulpmiddelen bestaan om zich langer zelfstandig te verplaatsen, door in de mobiliteit? Tot welke leeftijd blijven ouderen bijvoorbeeld autorijden en op welke tijdstippen doen ze dat?

De uitkomsten van dit onderzoek zijn volgens het KiM van belang voor de verdere verbetering van mobiliteitsprognoses en geven bovendien aanknopingspunten voor de ontwikkeling van beleidsinstrumenten die gericht zijn op specifieke leeftijdsgroepen in de samenleving.

Mobiliteitsgedrag mensen met migratieachtergrond

Ook komt er een herhaalonderzoek naar het mobiliteitsgedrag van mensen met onder andere een Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en Antilliaanse achtergrond. Ruim tien jaar geleden hebben het SCP en het KiM uitgebreid onderzoek verricht naar het mobiliteitsgedrag van deze groep mensen.

Een belangrijke uitkomst van het onderzoek was dat zij minder vaak onderweg zijn dan personen met een Nederlandse achtergrond en in ongeveer dezelfde tijd minder ver reizen. Zij bleken ook beduidend minder vaak te fietsen en juist relatief vaker gebruik te maken van het openbaar vervoer. In het onderzoek wordt bekeken of deze patronen sinds 2005 zijn veranderd en welke aanknopingspunten dit biedt voor landelijk en lokaal beleid.

Verder wordt gekeken naar het sturen van reizigers die gebruikmaken van online mobiliteitsdiensten, zoals MaaS en deelmobiliteit. De aanbieders van deze mobiliteitsdiensten sturen volgens KiM veelal op groei- en winstmaximalisatie. De organisatie gaat onderzoeken of deze beïnvloeding het behalen van doelstellingen met betrekking tot bereikbaarheid en duurzaamheid ondersteunt of juist tegenwerkt. Ook wordt geanalyseerd op welke manieren aanbieders van mobiliteitsdiensten in apps en op website de keuzes beïnvloeden en hoe de overheid hierop kan sturen.

Transitieplannen voor het openbaar vervoer

Het ministerie van IenW werkt samen met provincies, gemeenten, vervoerregio’s en OV-bedrijven aan transitieplannen voor het openbaar vervoer. Deze plannen hebben onder andere betrekking op veranderingen in het aanbod van openbaar vervoer en de tarieven vanwege de (mogelijk structurele) effecten van de coronapandemie. Het KiM levert kennisbijdragen in dit proces.

De kennisbijdragen betreffen onder andere de korte- en middellange termijn prognoses voor het openbaar vervoer, de manier waarop in het buitenland wordt omgegaan met de gevolgen van de pandemie voor het openbaar vervoer en manieren om het eventueel wegvallen van openbaar vervoer op te vangen. Het KiM levert verder kennis over de gevolgen voor specifieke groepen in de samenleving als bepaalde OV-lijnen geschrapt zouden moeten worden.

Onderzoek naar verandering in prijzen

In veel toekomstprojecties wordt gebruikgemaakt van elasticiteiten om in te schatten wat de effecten zijn van verandering in prijzen van transport, bijvoorbeeld een hogere brandstofprijs. Hierin zitten impliciet verscheidene gedragsopties, zoals overstappen naar andere vervoersmiddelen, zuiniger rijden of minder rijden.

Het KiM probeert met een onderzoek inzicht te geven in waar de huidige elasticiteiten op gebaseerd zijn en wat de onzekerheden in deze elasticiteiten zijn. Zijn prijselasticiteiten aan het veranderen, bijvoorbeeld onder invloed van de coronapandemie? Wat hebben we nodig aan elasticiteiten om (economische) modellen goed te kunnen blijven schatten om zo ook in toekomende jaren beleid van (een vorm van) prognoses te voorzien?

Bekijk hier het Kim Programma 2022.

Lees ook:

‘Goedkope OV-jaarkaart zoals in Oostenrijk kost 4.000 euro belastinggeld’

U las zojuist één van de gratis premium artikelen

Onbeperkt lezen? Maak gebruik van de exclusieve jaaraanbieding: € 7,50 i.p.v. € 10,50. 

Bekijk de aanbieding

Auteur: Marieke van Gompel

Marieke van Gompel is redacteur van OVPro en hoofdredacteur van de online vakbladen van ProMedia Group.

1 reactie op “KiM bekijkt of bestuurder auto laat staan bij goedkope OV-jaarkaart”

Pat Rick|14.01.22|10:18

Het KiM laat zich weer meeslepen door hypes. Terwijl ze eigenlijk moet komen met een visie: regionale lijnen in de randstad moeten een frequentieverhoging krijgen en dat kan met slappe grond alleen maar met lightrail. Dus daar alles naar RandstadRail. NS krijgt regionale lijnen buiten de Randstad terug (betere beschikbaarheid materieel ipv gedoe Veolia, Arriva) en kan dit beter integreren met IC en internationale treinen. Meer capaciteit door ERTMS+upgrade beveiliging (makkelijker met 1 bedrijf)

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.